Power BI: les 6 van 9, DAX: je eerste metingen

DAX in Power BI: zo maak je je eerste metingen

Noor wil weten hoeveel Koffiebranderij Bonenberg in het eerste kwartaal heeft omgezet, hoeveel daarvan overblijft als marge en hoeveel orders het waren. In les 5 telde ze de omzet op met een berekende kolom. In deze les leer je hoe het met DAX beter kan: met een meting. Je maakt er vijf en je controleert ze met de controlewaarden.

Lesvideo: dezelfde meting geeft in elke rij van een tabel een ander getal, omdat de rij een filter is.

Wat is DAX?

DAX is de formuletaal van Power BI. Je schrijft er rekenregels mee, zoals "omzet is aantal maal stukprijs, opgeteld". Zo'n rekenregel heet een meting (measure). Je schrijft hem één keer. Daarna kun je hem in elke tabel en grafiek van je rapport gebruiken. De functienamen blijven Engels, ook als je programma in het Nederlands staat.

Meting of berekende kolom?

In les 5 maakte je de berekende kolom Regelomzet. Dat werkt, maar het is niet de beste manier. Dit is het verschil:

Berekende kolomMeting
Wanneer rekent hij?Per regel, bij het laden van de gegevensIn de visual, met de filters van dat moment
Neemt ruimte in?Ja, een extra kolom in je bestandNauwelijks
Waar is hij goed voor?Een eigenschap van een regelTotalen, omzet, marge, percentages

Voor omzet en marge gebruik je dus een meting. De berekende kolom Regelomzet halen we zo weg.

Filters bepalen de uitkomst

Een meting geeft niet één vast getal. Elke rij in een tabel is een filter. In de rij Horeca rekent de meting alleen met de verkoopregels van Horeca-klanten. In de rij Kantoor alleen met die van Kantoor. De formule blijft hetzelfde, de uitkomst verandert. Zo zie je het straks zelf gebeuren.

Een voorbeeld uit de keuken

Een meting is als de vraag "hoeveel koffie is er verkocht?". Vraag je het aan de hele zaak, dan krijg je één antwoord. Vraag je het aan alleen de Horeca-afdeling, dan krijg je een ander antwoord. De vraag blijft gelijk, het filter verandert.

Bouw de metingen stap voor stap

Probeer het zelf

  1. Open je bestand uit les 5 in Power BI Desktop. Haal eerst de berekende kolom Regelomzet weg: klik er in het deelvenster Gegevens (Data) met de rechtermuisknop op en kies Verwijderen uit model (Delete from model).
  2. Klik in het deelvenster Gegevens op de tabel Verkopen. Kies in het lint op het tabblad Start (Home) voor Nieuwe meting (New measure).
  3. Typ in de formulebalk de formule van Omzet (zie hieronder) en druk op Enter.
  4. Herhaal stap 2 en 3 voor Kosten, Marge, Marge % en Aantal orders.
  5. Maak een nieuwe tabelvisual (Table). Zet Klanten[Klanttype] en daarna je vijf metingen in de visual.

Omzet

fxOmzet = SUMX(Verkopen, Verkopen[Aantal] * Verkopen[Stukprijs])
Omzet jan t/m mrt€ 16.758,10
SUMX loopt door elke verkoopregel, rekent aantal maal stukprijs uit en telt alles op.

Kosten

fxKosten = SUMX(Verkopen, Verkopen[Aantal] * RELATED(Producten[Inkoopprijs]))
Kosten jan t/m mrt€ 8.940,65
RELATED haalt per verkoopregel de inkoopprijs op uit de tabel Producten. Dat kan dankzij de relatie uit les 5.

Marge en marge-percentage

fxMarge = [Omzet] - [Kosten]
Marge jan t/m mrt€ 7.817,45
Een meting mag een andere meting gebruiken. Zo bouw je stap voor stap.
fxMarge % = DIVIDE([Marge], [Omzet])
Marge % jan t/m mrt46,6%
Zet de opmaak van deze meting op procent.

Het procent-teken zet je zo: klik op de meting Marge % in het deelvenster Gegevens en kies in het lint onder Meetwaardehulpmiddelen (Measure tools) de opmaak Procent (Percentage). Zonder dit zie je 0,466 in plaats van 46,6%.

Aantal orders

fxAantal orders = DISTINCTCOUNT(Verkopen[Ordernummer])
Orders jan t/m mrt138
Eén order heeft meerdere regels. DISTINCTCOUNT telt elk ordernummer maar één keer.

Klopt het? Controleer je tabel

Zonder filter op een kaart (Card) zie je: Omzet € 16.758,10, Kosten € 8.940,65, Marge € 7.817,45, Marge % 46,6% en 138 orders. In de tabelvisual per klanttype zie je dit:

KlanttypeOmzetMargeMarge %Orders
Webshop€ 4.578,05€ 2.403,9552,5%78
Horeca€ 9.268,30€ 3.961,1042,7%41
Kantoor€ 2.847,25€ 1.422,1049,9%18
Onbekend€ 64,50€ 30,3047,0%1

Dezelfde meting Omzet geeft hier vier verschillende getallen. De omzet per klanttype is ook precies wat je in les 5 met de berekende kolom kreeg. De uitkomst is gelijk, maar de meting kost geen extra kolom. De Onbekend-regel zijn de verkopen aan K000, de klant die in les 3 de lege KlantID kreeg.

Veelgemaakte fout: percentages middelen

De marge per maand was 45,2%, 46,2% en 48,1%. Het gemiddelde daarvan is 46,5%. Maar de marge over het hele kwartaal is 46,6%. Dat verschil komt doordat de maanden niet even groot zijn. Daarom gebruik je DIVIDE([Marge], [Omzet]) op de totalen. Tel nooit percentages op en neem er ook geen gemiddelde van.

Onthoud

Check jezelf

Wat is het verschil tussen een meting en een berekende kolom?

Een berekende kolom rekent per regel bij het laden en neemt ruimte in. Een meting rekent in de visual met de filters van dat moment.

Waarom geeft dezelfde meting in elke rij een ander getal?

Elke rij is een filter. De meting rekent alleen met de regels die bij die rij horen.

Waarom gebruik je DIVIDE voor Marge %?

DIVIDE rekent op de totalen en voorkomt een fout bij delen door nul. Het gemiddelde van maandpercentages klopt niet.

Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.

Deel via WhatsApp

LinkedIn Facebook E-mail

Veelgestelde vragen

Wat is DAX in Power BI?

DAX is de formuletaal van Power BI. Je gebruikt hem om berekeningen te maken, zoals omzet, kosten en marge. Het lijkt op Excel-formules, maar een DAX-formule rekent met hele kolommen en met de filters die op dat moment in je rapport staan. De functienamen blijven Engels, bijvoorbeeld SUMX en DIVIDE.

Wat is het verschil tussen een meting en een berekende kolom?

Een berekende kolom rekent per regel bij het laden van de gegevens en neemt ruimte in je bestand in. Een meting rekent pas in een visual, met de filters van dat moment. Voor omzet en marge gebruik je metingen. Een berekende kolom gebruik je voor een eigenschap van een regel, zoals een categorie.

Wat doet SUMX?

SUMX loopt regel voor regel door een tabel, rekent per regel een formule uit en telt de uitkomsten op. In deze les doet SUMX per verkoopregel aantal keer stukprijs en telt dat op tot de omzet.

Wat doet DIVIDE in DAX?

DIVIDE deelt twee getallen en voorkomt een foutmelding als je door nul deelt. Heb je in een filter geen omzet, dan blijft de cel leeg in plaats van dat er een fout verschijnt.

Aangeraden door