Software testen: les 7 van 11, Beslistabellen en situaties combineren

Een beslistabel maken en testen: regels met meerdere voorwaarden

Sommige regels hangen af van twee of meer voorwaarden tegelijk. Een beslistabel zet alle combinaties op een rij, zodat je er geen mist. In deze les maakt Noor een beslistabel voor de korting bij De Kleine Komeet. Daarna kijkt ze naar de toestanden van een bestelling en test ze een heel proces van begin tot eind.

Wat is een beslistabel?

Een beslistabel (decision table) heeft drie onderdelen:

De afspraak van Inge, de product owner: leden krijgen 15% korting, een kortingscode geeft 10%, en ze tellen niet op. Een lid met een code krijgt dus 15%. Kies hieronder Ja of Nee en kijk welke regel oplicht.

Korting bij De Kleine Komeet
Lid van de vriendenclub?
Geldige kortingscode?

Kies bij elke vraag Ja of Nee.

Regel 1Regel 2Regel 3Regel 4
Lid van de vriendenclub?JaJaNeeNee
Geldige kortingscode?JaNeeJaNee
15% kortingXX
10% kortingX
Geen kortingX

Volledige tabel: twee condities met ja of nee geven 2 x 2 = 4 regels.

Elke regel is één test. Bij regel 1 verwacht je 15% korting, niet 25%. Precies daar kan een fout zitten: het systeem telt de kortingen dan toch op.

De tabel kleiner maken

Een volledige tabel heeft bij twee ja/nee-condities 4 regels, bij drie 8 en bij vier 16. Daarom kijk je of een conditie soms niet uitmaakt.

Kijk naar regel 1 en 2. Is iemand lid, dan krijgt hij 15%, met of zonder code. Die twee regels mag je samenvoegen. Op de plek van de code zet je een streepje: "maakt niet uit".

Dezelfde tabel, samengevoegd
Regel 1Regel 2Regel 3
Lid van de vriendenclub?JaNeeNee
Geldige kortingscode?-JaNee
15% kortingX
10% kortingX
Geen kortingX

Nu heb je drie regels. Let op: bij het samenvoegen ga je ervan uit dat de code echt niets uitmaakt voor leden. Bij een hoog risico test je daarom toch allebei de oude regels.

Gaten en tegenspraak vinden

Een beslistabel laat ook zien wat er niet in de afspraken staat. In de eerste versie van de regels stond alleen "leden 15%" en "code 10%". Wat krijgt een lid met een code? Dat stond er niet. Dat is een gat. Staan er twee regels die bij dezelfde combinatie iets anders zeggen, dan is dat tegenspraak. Noor vond dit gat voordat Daan iets had gebouwd. Inge besliste: niet optellen.

Toestanden van een bestelling

Een bestelling bij De Kleine Komeet is niet altijd in dezelfde situatie. Die situaties heten toestanden (states). Een gebeurtenis, zoals betalen, brengt de bestelling naar een volgende toestand. Dat heet een overgang (transition).

Toestanden van een bestelling
  1. 1Gekozenstoelen en kaartjes gekozen
  2. 2Gereserveerdstoelen staan even vast
  3. 3Betaalde-tickets per mail
  4. 4Geannuleerdkan tot 48 uur vooraf

Bij toestandsovergangen testen (state transition testing) probeer je de overgangen die mogen, maar ook overgangen die niet mogen. Voorbeelden:

Het plaatje roept ook vragen op. Wat gebeurt er met een reservering als iemand niet betaalt? Dat staat niet in de regels, dus Noor vraagt het aan Inge.

ISTQB noemt drie niveaus van dekking: alle toestanden minstens één keer bezoeken, alle toegestane overgangen testen, of ook alle niet-toegestane overgangen proberen.

Een proces van begin tot eind testen

Losse regels kunnen goed werken terwijl de hele route toch vastloopt. Daarom loop je ook een paar routes door het hele proces. Testers noemen zo'n route een pad. Begin met de gewone route: kiezen, reserveren, betalen, mail. Neem daarna de afwijkingen: de betaling mislukt, de klant gaat terug om een stoel te wisselen, of de klant annuleert. Kies de routes die veel gebruikt worden of veel schade geven als ze misgaan.

Conditiedekking in het kort

Stel dat de code zegt: "korting als lid OF code". Bij conditiedekking (condition coverage) is elke losse voorwaarde minstens één keer waar en één keer niet waar geweest. Twee tests zijn dan genoeg: lid zonder code, en geen lid met code. Bij meervoudige conditiedekking (multiple condition coverage) test je alle combinaties. Bij twee voorwaarden zijn dat er vier, precies de volledige beslistabel van hierboven.

Probeer het zelf

Het theater voegt een derde voorwaarde toe: "Op dinsdag is er voor iedereen 5% korting, maar niet bovenop een andere korting. De hoogste korting telt."

  1. Hoeveel regels heeft de volledige tabel nu?
  2. Welke korting krijgt een lid met een code op dinsdag?
  3. Welke korting krijgt iemand zonder lidmaatschap en zonder code op dinsdag?
Bekijk het antwoord

1. Drie condities met ja of nee: 2 x 2 x 2 = 8 regels. 2. 15%, want dat is de hoogste. 3. 5%.

Onthoud

Elke regel wordt een testcase (les 5), samen met de grenswaarden uit les 6. Zonder vast script zoeken leer je in les 8.

Check jezelf

Welke korting krijgt een lid dat ook een kortingscode invult?

15%. De kortingen tellen niet op.

Wat betekent een streepje in een samengevoegde beslistabel?

Dat die conditie in deze regel niet uitmaakt voor de uitkomst.

Noem een overgang van de bestelling die niet mag.

Van geannuleerd terug naar betaald, of annuleren minder dan 48 uur voor de voorstelling.

Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.

Deel via WhatsApp

LinkedIn Facebook E-mail

Veelgestelde vragen

Wat is een beslistabel?

Een beslistabel (Engels: decision table) zet in een tabel welke combinatie van voorwaarden tot welke uitkomst leidt. De voorwaarden heten condities, de uitkomsten acties. Elke kolom is één regel: één combinatie die je kunt testen.

Hoeveel regels heeft een beslistabel?

Bij voorwaarden die alleen ja of nee kunnen zijn, heeft een volledige tabel 2 tot de macht het aantal condities. Twee condities geven 4 regels, drie condities 8. Je kunt de tabel daarna kleiner maken door kolommen samen te voegen waarin een conditie niet uitmaakt.

Wat is toestandsovergangen testen?

Bij toestandsovergangen testen (state transition testing) kijk je naar de toestanden waarin iets kan zijn, zoals een bestelling die gereserveerd, betaald of geannuleerd is, en naar de gebeurtenissen die het van de ene naar de andere toestand brengen. Je test de toegestane overgangen en probeert ook overgangen die niet mogen.

Wat is het verschil tussen conditiedekking en meervoudige conditiedekking?

Bij conditiedekking is elke losse voorwaarde minstens één keer waar en één keer niet waar geweest. Bij meervoudige conditiedekking test je alle combinaties van die voorwaarden. Dat tweede is grondiger, maar kost meer tests.

Aangeraden door