Software testen: les 6 van 11, Equivalentieklassen en grenswaarden
Grenswaardenanalyse en equivalentieklassen: slim kiezen wat je test
Je kunt niet elke leeftijd van 0 tot 120 los testen. Dat hoeft ook niet. Met equivalentieklassen en grenswaardenanalyse kies je een klein aantal waarden die samen bijna alle fouten vangen. In deze les past Noor beide technieken toe op twee velden van de kaartverkoop: de leeftijd en het aantal kaartjes.
Equivalentieklassen: groepen die hetzelfde doen
Een equivalentieklasse (equivalence partition) is een groep waarden waarvan je verwacht dat de software ze op dezelfde manier verwerkt. Bij De Kleine Komeet betalen alle leeftijden van 12 t/m 64 dezelfde prijs. Werkt 30, dan werkt 45 naar verwachting ook. Daarom is één test per klasse genoeg.
Er zijn twee soorten klassen. In een geldige klasse zitten waarden die de software moet accepteren. In een ongeldige klasse zitten waarden die een foutmelding moeten geven. Volgens ISTQB overlappen klassen niet en is een klasse nooit leeg. Probeer het hieronder zelf: typ een leeftijd of klik op een grenswaarde.
geldige klasse ongeldige klasse
Typ een getal en kijk in welke klasse het valt.
Bedachte regels van De Kleine Komeet: vijf klassen, waarvan drie geldig en twee ongeldig.
De leeftijd heeft dus vijf klassen. Met equivalentieklassen kies je uit elke klasse één waarde, het liefst ergens in het midden. Bijvoorbeeld -5, 6, 30, 80 en 150. Dat zijn vijf tests. Test ook de ongeldige klassen.
Grenswaarden: testen op de rand
Fouten zitten vaak op de rand van een klasse. Daan typt per ongeluk "kleiner dan 11" in plaats van "kleiner dan of gelijk aan 11". Dan betaalt een kind van 11 ineens 18 euro. Een test met leeftijd 6 merkt dat nooit op.
Daarom is er grenswaardenanalyse (boundary value analysis). Een grenswaarde is de laagste of de hoogste waarde van een klasse. Bij leeftijd zijn dat -1, 0, 11, 12, 64, 65, 120 en 121. Je ziet ze als knoppen onder de balk hierboven. Dit werkt alleen bij waarden met een vaste volgorde, zoals getallen of datums.
ISTQB beschrijft twee varianten:
- Tweewaardenvariant: per grens test je de grenswaarde en de buur net aan de andere kant. Bij de grens tussen kind en volwassene zijn dat 11 en 12.
- Driewaardenvariant: je test de grenswaarde en de buren aan beide kanten. Rond grenswaarde 11 zijn dat 10, 11 en 12. Dit is grondiger en vindt meer soorten vergissingen, maar je doet meer tests.
Geen van beide is altijd de juiste keuze. Bij een hoog risico kies je eerder de grondige variant (zie les 3).
Het aantal kaartjes
Per bestelling mag je 1 t/m 10 kaartjes kopen. Dat geeft drie klassen: te weinig, toegestaan en te veel.
geldige klasse ongeldige klasse
Typ een getal en kijk in welke klasse het valt.
Met equivalentieklassen test je bijvoorbeeld 0, 4 en 15. Met de tweewaardenvariant test je 0, 1, 10 en 11. Met de driewaardenvariant rond de geldige grenswaarden 1 en 10 test je 0, 1, 2 en 9, 10, 11.
Hoeveel tests heb je nodig?
| Techniek | Leeftijd | Aantal kaartjes |
|---|---|---|
| Equivalentieklassen (één per klasse) | 5 tests: -5, 6, 30, 80, 150 | 3 tests: 0, 4, 15 |
| Grenswaarden, tweewaardenvariant | 8 tests: -1, 0, 11, 12, 64, 65, 120, 121 | 4 tests: 0, 1, 10, 11 |
| Grenswaarden, driewaardenvariant (rond de grenswaarden van de geldige klassen) | 14 tests: -1, 0, 1, 10, 11, 12, 13, 63, 64, 65, 66, 119, 120, 121 | 6 tests: 0, 1, 2, 9, 10, 11 |
Je combineert de technieken vaak. De grenswaarden dekken meteen ook alle klassen, want elke klasse heeft minstens één grenswaarde in de lijst.
Valkuilen
- "Tot" of "tot en met"? Staat er "kind tot 12 jaar", dan weet je niet of 12 nog meedoet. Vraag het na. Bij De Kleine Komeet is het "0 t/m 11".
- Een gat in de regels. Stel dat er staat "kind t/m 11, volwassene vanaf 13". Wat betaalt iemand van 12? Zo'n gat vind je door de klassen naast elkaar te tekenen.
- Wat geen getal is. Een leeg veld, "elf", "11,5" of een spatie: ook dat zijn ongeldige klassen. Ze staan niet op de balk, maar test ze wel.
De waarden die je kiest, zet je in testcases (les 5). Hangt een uitkomst van meerdere voorwaarden tegelijk af? Dan helpt een beslistabel (les 7).
Probeer het zelf
Het theater voegt een veld toe: "Aantal rolstoelplaatsen: 0 t/m 4 per bestelling."
- Welke klassen zijn er? Welke zijn geldig?
- Welke waarden test je met de tweewaardenvariant?
- Welke valkuil zie je in de zin "maximaal 4"?
Bekijk een antwoord
1. Drie klassen: -1 en lager (ongeldig), 0 t/m 4 (geldig), 5 en hoger (ongeldig). 2. -1, 0, 4 en 5. 3. Bij "maximaal 4" is niet meteen duidelijk of 4 zelf nog mag. Hier wel, want er staat "t/m". Vraag het na als het niet in de regels staat.
Onthoud
- Een equivalentieklasse is een groep waarden die de software op dezelfde manier behandelt. Eén test per klasse is genoeg.
- Test ook de ongeldige klassen: daar hoort een duidelijke foutmelding.
- Een grenswaarde is de laagste of hoogste waarde van een klasse. Daar zitten vaak fouten.
- ISTQB kent een tweewaarden- en een driewaardenvariant. Kies op basis van het risico.
- Let op "tot" of "tot en met", en op gaten tussen klassen.
Check jezelf
Hoeveel equivalentieklassen heeft het leeftijdsveld van De Kleine Komeet?
Vijf: onder 0, 0 t/m 11, 12 t/m 64, 65 t/m 120 en boven 120.
Welke twee waarden test je met de tweewaardenvariant bij de grens tussen volwassene en 65-plus?
64 en 65.
Waarom vindt een test met leeftijd 6 een fout bij leeftijd 11 niet?
Omdat 6 midden in de klasse ligt. Een vergissing op de rand, zoals "kleiner dan 11", merk je alleen met de grenswaarde zelf.
Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.
Veelgestelde vragen
Wat is een equivalentieklasse?
Een equivalentieklasse (Engels: equivalence partition) is een groep waarden waarvan je verwacht dat de software ze op dezelfde manier behandelt. Alle leeftijden van 12 t/m 64 krijgen bijvoorbeeld dezelfde prijs. Daarom is één test per klasse genoeg.
Wat is grenswaardenanalyse?
Bij grenswaardenanalyse (boundary value analysis) test je de waarden op de rand van een klasse: de laagste en de hoogste. Op die randen maken ontwikkelaars vaak een vergissing, bijvoorbeeld "kleiner dan" in plaats van "kleiner dan of gelijk aan".
Test je bij grenswaarden twee of drie waarden per grens?
Allebei bestaat. ISTQB beschrijft een tweewaardenvariant (de grenswaarde en de buur aan de andere kant) en een driewaardenvariant (de grenswaarde en de buren aan beide kanten). De driewaardenvariant is grondiger, maar kost meer tests. Je kiest op basis van het risico.
Wat is het verschil tussen een geldige en een ongeldige klasse?
Een geldige klasse bevat waarden die de software moet accepteren, zoals 1 t/m 10 kaartjes. Een ongeldige klasse bevat waarden die geweigerd moeten worden, zoals 0 of 11 kaartjes. Ook die test je, want de software moet er netjes op reageren.