Software testen: les 2 van 11, Wanneer is software goed? ISO 25010

ISO 25010: wanneer is software goed?

Software die werkt, is nog geen goede software. Een kaartverkoop kan de juiste prijs rekenen en toch zo traag zijn dat klanten afhaken. De norm ISO 25010 helpt je om aan alle kanten van kwaliteit te denken. In deze les leer je de kwaliteitskenmerken in gewone taal, met voorbeelden uit de kaartverkoop van Theater De Kleine Komeet.

Kwaliteit is meer dan "het werkt"

In les 1 zag je het principe "geen fouten is nog geen goed product". Stel dat de nieuwe kaartverkoop geen enkele rekenfout maakt. Maar op een telefoon vallen de knoppen buiten het scherm. Dan is het product toch niet goed.

Kwaliteit heeft dus meerdere kanten. Testers delen die op in twee groepen:

Twee soorten testen
Wat het doetHoe goed het werktVraag
FunctioneelDoet het systeem het juiste?
Niet-functioneelIs het snel, veilig, makkelijk?
Voorbeeld
Prijs kloptKind van 8 betaalt €9
Snel genoegZaalkaart opent vlot

De kenmerken van ISO 25010

ISO/IEC 25010 is een internationale norm. Een norm is een afspraak over hoe je iets beschrijft of meet. Deze norm beschrijft de kwaliteit van software. De versie uit 2011 noemt acht kenmerken. In 2023 kwam een nieuwe versie met negen kenmerken. Hieronder staan ze, met de Engelse naam erbij.

KenmerkWat betekent het?Bij de kaartverkoop
Functionele geschiktheid (functional suitability)Doet het systeem wat het moet doen, volledig en juist?Iemand van 65 betaalt €14.
Prestatie-efficiëntie (performance efficiency)Is het snel genoeg, ook bij drukte?De verkoop van een populaire voorstelling start en veel mensen bestellen tegelijk.
Compatibiliteit (compatibility)Werkt het goed samen met andere systemen?De betaling via de bank geeft het juiste bericht terug.
Gebruiksvriendelijkheid (interaction capability, was usability)Kunnen mensen het makkelijk gebruiken?Een bezoeker van 80 vindt zonder hulp de juiste stoel.
Betrouwbaarheid (reliability)Blijft het werken, ook als er iets misgaat?Valt de verbinding weg, dan is de stoel niet dubbel verkocht.
Beveiliging (security)Zijn gegevens beschermd tegen misbruik?Niemand ziet het mailadres van een andere klant.
Onderhoudbaarheid (maintainability)Kun je het makkelijk aanpassen?Daan past de prijzen aan zonder dat er iets anders stukgaat.
Flexibiliteit (flexibility, was portability)Werkt het in een andere omgeving?De kaartverkoop draait ook op een nieuwe server.
Veiligheid (safety, nieuw in 2023)Kan het gevaar opleveren voor mensen of de omgeving?Speelt hier weinig. Denk eerder aan software in een auto.

Let op twee dingen. Ten eerste zijn in 2023 twee namen veranderd: usability heet nu interaction capability en portability heet nu flexibility. Je komt beide namen nog tegen. Ten tweede zijn beveiliging (security) en veiligheid (safety) twee aparte kenmerken. Beveiliging gaat over gegevens en misbruik. Veiligheid gaat over gevaar voor mensen.

Elk kenmerk heeft in de norm nog kleinere onderdelen. Voor een beginner zijn de hoofdkenmerken genoeg.

Welk kenmerk is dit?

Oefen met de situaties hieronder. Kies het kenmerk dat het beste past.

Welk kenmerk is dit?

Kies bij elke situatie een antwoord.

  1. Een lid krijgt 10% korting in plaats van 15%.

    Antwoord

    Functionele geschiktheid. Het systeem rekent verkeerd. Het doet dus niet het juiste.

  2. Om 10 uur start de verkoop en de site wordt heel traag.

    Antwoord

    Prestatie-efficiëntie. Snelheid bij drukte hoort bij prestatie-efficiëntie.

  3. Een bezoeker snapt niet dat grijze stoelen al bezet zijn.

    Antwoord

    Gebruiksvriendelijkheid. Het werkt wel, maar mensen begrijpen het niet. Dat is gebruiksvriendelijkheid.

  4. Na een storing van de server zijn twee bestellingen verdwenen.

    Antwoord

    Betrouwbaarheid. Het systeem houdt zich niet goed als er iets misgaat.

  5. Via een slim adres kun je de bestelling van een ander inzien.

    Antwoord

    Beveiliging. Gegevens zijn niet beschermd tegen misbruik.

  6. Na een kleine prijswijziging werkt de korting ineens niet meer.

    Antwoord

    Onderhoudbaarheid. Aanpassen is lastig als er dan iets anders stukgaat.

Wat weegt het zwaarst voor de kaartverkoop?

Je kunt niet alles even grondig testen. Noor bespreekt daarom met Inge welke kenmerken het belangrijkst zijn. Ze komen uit op deze vier:

  1. Functionele geschiktheid: een verkeerde prijs kost geld en klachten.
  2. Beveiliging: het systeem bewaart namen, mailadressen en betalingen.
  3. Prestatie-efficiëntie: bij een populaire voorstelling bestellen veel mensen tegelijk.
  4. Gebruiksvriendelijkheid: veel bezoekers zijn ouder en bestellen op hun telefoon.

Een performancetest (performance test) meet hoe snel het systeem reageert en wat er gebeurt als veel mensen het tegelijk gebruiken. Daar heb je meestal een testtool voor nodig. Spreek vooraf af wat "snel genoeg" is, anders kun je het niet toetsen. Hoe je zo'n eis toetsbaar maakt, lees je in les 4.Gebruiksgemak test je juist met echte mensen. Hoe dat werkt, lees je in les 9. Hoe je kiest wat je grondig test, leer je in les 3.

Veelgemaakte fout

Alleen functioneel testen omdat dat het makkelijkst is. Veel klachten gaan over traagheid of onduidelijke schermen. Zet de niet-functionele kenmerken daarom ook in je testplan, ook al test je ze lichter.

Probeer het zelf

Kies een website waar je weleens iets bestelt. Schrijf bij vier kenmerken uit de tabel één vraag op die je zou testen. Bijvoorbeeld bij beveiliging: "Zie ik na uitloggen nog mijn bestelling als ik op Terug klik?" Welk kenmerk vind jij voor die site het belangrijkst, en waarom?

Onthoud

Check jezelf

Noor test of de zaalkaart binnen een paar seconden opent. Is dat functioneel of niet-functioneel?

Niet-functioneel. Ze test hoe snel het werkt, niet wat het doet.

Welk kenmerk kwam er in 2023 bij?

Veiligheid (safety): kan de software gevaar opleveren voor mensen of de omgeving?

Een klant kan het mailadres van een andere klant zien. Welk kenmerk?

Beveiliging (security).

Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.

Deel via WhatsApp

LinkedIn Facebook E-mail

Veelgestelde vragen

Wat is ISO 25010?

ISO/IEC 25010 is een internationale norm die beschrijft wat goede kwaliteit van software is. De norm deelt kwaliteit op in kenmerken, zoals betrouwbaarheid, beveiliging en gebruiksgemak. Testers gebruiken die lijst om niets te vergeten.

Hoeveel kwaliteitskenmerken heeft ISO 25010?

De versie uit 2011 heeft acht kenmerken. De herziene versie uit 2023 heeft er negen: veiligheid (safety) is erbij gekomen. Ook zijn twee namen veranderd: usability heet nu interaction capability en portability heet nu flexibility.

Wat is het verschil tussen functioneel en niet-functioneel testen?

Bij functioneel testen kijk je of de software het juiste doet, bijvoorbeeld de juiste prijs berekenen. Bij niet-functioneel testen kijk je hoe goed hij het doet: hoe snel, hoe veilig en hoe makkelijk in gebruik.

Wat is een performancetest?

Bij een performancetest meet je hoe snel software reageert en hoe hij zich houdt als veel mensen hem tegelijk gebruiken. Het is een vorm van niet-functioneel testen.

Aangeraden door