Software testen: les 5 van 11, Een testcase schrijven
Een testcase schrijven: zo maak je een test die iedereen kan uitvoeren
Een testcase schrijven is opschrijven wat je test, hoe je het doet en wat er moet gebeuren. In het Engels heet dat een test case. Een goede testcase is zo duidelijk dat een collega hem morgen precies zo kan uitvoeren. In deze les schrijft Noor haar eerste testcases voor de kaartverkoop van Theater De Kleine Komeet.
Wat is een testcase?
Een testcase is de beschrijving van één test. Volgens de woordenlijst van ISTQB, een bekende internationale organisatie voor testen, bestaat een testcase uit voorwaarden vooraf, invoer, acties, verwachte resultaten en de situatie na afloop.
Noor schreef eerst iets op een briefje. Daaronder zie je wat Daan, de ontwikkelaar, ervan maakte toen hij de test wilde herhalen. Links de eerste versie, rechts de verbeterde.
Slechte testcase
- Titel
- Kaartjes testen
- Stappen
- Bestel wat kaartjes en kijk of het goed gaat.
- Verwacht resultaat
- Het werkt.
Goede testcase
- ID en titel
- TC-05 Kinderprijs bij leeftijd 11
- Voorwaarde
- De voorstelling heeft vrije stoelen. Je bent niet ingelogd als lid.
- Testdata
- 1 kaartje, leeftijd 11, geen kortingscode
- Stappen
- 1. Open de kaartverkoop
2. Kies een voorstelling
3. Kies 1 kaartje en vul leeftijd 11 in
4. Kies een vrije stoel
5. Ga naar het overzicht - Verwacht resultaat
- Prijs per kaartje 9 euro, totaal 9 euro
Bedacht voorbeeld. Alleen de rechter versie kan iemand anders precies herhalen.
Bij de linker versie weet niemand hoeveel kaartjes, welke leeftijd of wat "goed" is. Gaat er iets mis, dan kan Daan het niet nadoen.
De onderdelen van een testcase
Elk team kiest zijn eigen namen, maar deze onderdelen kom je bijna overal tegen.
| Onderdeel | Wat schrijf je op? | Voorbeeld (TC-05) |
|---|---|---|
| ID en titel | Een uniek nummer en een korte naam | TC-05 Kinderprijs bij leeftijd 11 |
| Doel | Wat wil je aantonen? | Een kind van 11 betaalt de kinderprijs |
| Voorwaarde (precondition) | Wat moet al klaarstaan? | Vrije stoelen, niet ingelogd als lid |
| Testdata | Welke gegevens vul je in? | 1 kaartje, leeftijd 11, geen code |
| Stappen | Wat doe je, in volgorde? | Open, kies voorstelling, vul in, kies stoel, naar overzicht |
| Verwacht resultaat | Wat moet er gebeuren? | Per kaartje 9 euro, totaal 9 euro |
| Werkelijk resultaat | Wat gebeurde er echt? | Vul je in tijdens de test |
| Status | Hoe ging het? | Geslaagd, gefaald of geblokkeerd |
Geblokkeerd betekent dat je de test niet kon uitvoeren, bijvoorbeeld omdat de site niet opstartte. Soms schrijf je ook de situatie na afloop op (postcondition), zoals "de stoel is weer vrij".
Testscenario of testcase?
Een testscenario (test scenario) is in de praktijk een situatie die je wilt nagaan, in één zin. Bijvoorbeeld: "Een gezin met twee kinderen bestelt kaartjes." Een testcase werkt dat precies uit, met vaste waarden. Bij één scenario horen vaak meerdere testcases: één voor het kind van 11, één voor de ouder van 40, één voor de oma van 67.
ISTQB noemt wat je wilt testen een testconditie (test condition), zoals "de prijs per leeftijd". Testcases in een vaste volgorde vormen een testprocedure; een verzameling heet een testsuite. Niet elk team gebruikt deze woorden hetzelfde, dus spreek ze af.
Verwacht resultaat: altijd vooraf opschrijven
Het belangrijkste onderdeel is het verwacht resultaat. Schrijf het op voordat je test. Anders zie je al snel wat je verwacht te zien. Staat er 18 euro op het scherm, dan lijkt dat logisch. Maar een kind van 11 betaalt 9 euro.
Het verwacht resultaat haal je uit de afspraken, de testbasis: de regels van Inge, de product owner, en de acceptatiecriteria uit les 4. Schrijf het concreet op. Niet "de juiste prijs", maar "9 euro". Staat een regel niet duidelijk in de afspraken? Dan heb je al iets gevonden. Vraag het na voordat je verder gaat.
Positieve en negatieve tests
Een positieve test controleert of iets werkt met geldige invoer, zoals 3 kaartjes. Een negatieve test controleert wat er gebeurt met ongeldige invoer, zoals 11 kaartjes of een leeftijd van -3. Dan verwacht je een duidelijke foutmelding. Hoe je slim kiest welke waarden je test, leer je in les 6.
Testdata kiezen
Testdata zijn de gegevens die je tijdens de test gebruikt. Kies ze bewust: elke waarde gaat iets na. Leeftijd 11 test de kinderprijs, een verlopen kortingscode de foutmelding.
Let op: geen echte persoonsgegevens
Gebruik geen echte namen, adressen of mailadressen van klanten. Daarvoor gelden privacyregels. Verzin gegevens, zoals "Test Gezin" en een mailadres van je eigen team. Moet het toch met echte gegevens, overleg dan eerst binnen je organisatie hoe dat veilig kan.
Gaat een test fout, dan schrijf je een bugmelding zoals in les 10. Welke testcases eerst gaan, bepaal je met de risico's uit les 3.
Probeer het zelf
Schrijf twee testcases voor de kaartverkoop. Gebruik de onderdelen uit de tabel.
- Een positieve test: één kaartje voor iemand van 65 jaar.
- Een negatieve test: iemand probeert 11 kaartjes te bestellen.
Bekijk een voorbeeld
TC-07 Prijs bij leeftijd 65. Voorwaarde: vrije stoelen, niet ingelogd als lid. Testdata: 1 kaartje, leeftijd 65, geen code. Stappen: open de kaartverkoop, kies een voorstelling, vul 1 kaartje en leeftijd 65 in, kies een stoel, ga naar het overzicht. Verwacht: 14 euro per kaartje, totaal 14 euro.
TC-08 Te veel kaartjes. Testdata: 11 kaartjes. Verwacht: een duidelijke foutmelding en je kunt niet verder naar betalen.
Onthoud
- Een testcase beschrijft één test: voorwaarde, testdata, stappen en verwacht resultaat.
- Schrijf het verwacht resultaat vooraf en concreet op, uit de testbasis.
- Een testscenario is een situatie in één zin; testcases werken die precies uit.
- Test zowel positief (geldige invoer) als negatief (ongeldige invoer).
- Gebruik verzonnen testdata, geen echte persoonsgegevens.
Check jezelf
Waarom schrijf je het verwacht resultaat op voordat je test?
Anders zie je snel wat je verwacht te zien. Met een vooraf vastgelegd resultaat, zoals 9 euro, zie je meteen of het scherm klopt.
Is "Leeftijd 120, verwacht: 14 euro" een positieve of een negatieve test?
Een positieve test: 120 is nog een geldige leeftijd, dus de bestelling moet lukken.
Wat betekent de status "geblokkeerd"?
Dat je de test niet kon uitvoeren, bijvoorbeeld omdat de site niet opstartte.
Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.
Veelgestelde vragen
Wat is een testcase?
Een testcase (Engels: test case) is de beschrijving van één test. Er staat in wat er vooraf klaar moet staan, welke gegevens je invult, welke stappen je zet en wat er dan moet gebeuren. Een goede testcase kan iemand anders precies zo uitvoeren.
Wat is het verschil tussen een testscenario en een testcase?
Een testscenario is in de praktijk een situatie die je wilt nagaan, in één zin. Bijvoorbeeld: "Een gezin bestelt kaartjes met kinderprijs." Een testcase werkt zo'n situatie precies uit, met vaste waarden en een verwacht resultaat. Bij één scenario horen vaak meerdere testcases. Niet elk team gebruikt deze woorden op dezelfde manier, dus spreek af wat jullie bedoelen.
Wat is testdata?
Testdata zijn de gegevens die je tijdens een test gebruikt: een leeftijd, een aantal, een kortingscode, een naam of een mailadres. Je kiest ze bewust, zodat elke test iets bepaalds nagaat.
Mag ik echte klantgegevens gebruiken om te testen?
Liever niet. Echte namen, adressen en mailadressen van klanten zijn persoonsgegevens en daarvoor gelden privacyregels. Gebruik verzonnen gegevens. Moet het toch met echte gegevens, overleg dan eerst binnen je organisatie hoe dat veilig en volgens de regels kan.