Software testen: les 9 van 11, Een website of app testen
Website testen: zo loop je een site of app na
Website testen is meer dan wat rondklikken. Zonder plan mis je juist de fouten die klanten kwijtraken. In deze les loopt Noor de bestelpagina van Theater De Kleine Komeet na. Daarna krijg je een checklist, een gebruikstest en de basis van toegankelijkheid.
Zoek zelf de fouten op de bestelpagina
Noor opent de nieuwe bestelpagina in de testomgeving: een kopie van de website waar je mag testen zonder dat echte klanten iets merken. Klik hieronder op alles wat volgens jou niet klopt. Denk aan de regels van het theater: kind t/m 11 jaar €9, 12 t/m 64 jaar €18, 65 jaar en ouder €14, en 1 t/m 10 kaartjes per bestelling.
Klik op alles wat volgens jou niet klopt. Er zitten 7 fouten in.
Toon alle fouten
- Datum: April heeft 30 dagen. Deze datum bestaat niet.
- Aantal kaartjes: Het maximum is 10 per bestelling. Bij 11 hoort een foutmelding.
- 1 x leeftijd 12 jaar: Wie 12 is, betaalt € 18. De kindprijs geldt t/m 11 jaar.
- Totaal: 153,00 min 22,95 is 130,05. Het totaal klopt niet.
- Fout! U heeft uw telefoonnummer verkeerd ingevuld.: De melding geeft de klant de schuld en zegt niet hoe het wel moet.
- Klik hier: De linktekst zegt niet waar je heen gaat, en de link opent niets.
- OK: Onduidelijke knop. Beter: "Naar betalen".
Bedacht voorbeeld. Reken elke prijs na; de pagina zelf rekent niet altijd goed.
Zag je ze alle zeven? Noor rekent zelf na in plaats van de pagina te geloven. Ze probeert waarden net over de grens, zoals 11 kaartjes en leeftijd 12 (zie les 6). En ze leest de teksten als een klant.
Checklist voor website testen
Met deze lijst loop je elke site of app na. Test grondig waar het meeste risico zit, zoals in les 3.
| Onderdeel | Wat probeer je? |
|---|---|
| Formulieren | Lege velden, te lange tekst, een datum die niet bestaat, getallen net over de grens. |
| Berekeningen | Reken prijzen, kortingen en totalen zelf na. |
| Links en knoppen | Gaat elke link naar de juiste plek, en zegt de tekst waarheen? |
| Foutmeldingen | Staat erin wat er mis is en hoe het wel moet? Geen schuld bij de klant. |
| Telefoon en tablet | Past alles op een klein scherm? Kun je met je duim op de knoppen tikken? |
| Verschillende browsers | Een browser is het programma waarmee je websites bekijkt. Probeer er een paar. |
| Laadtijd | Hoe lang wacht je, ook op een trage mobiele verbinding? |
| Mails en vervolgstappen | Komt de bevestiging of het e-ticket echt aan? |
| Privacy en cookies | Vraagt de site alleen wat nodig is? Werkt de cookiemelding zoals beloofd? |
Test je een app (een programma op je telefoon)? Probeer dan ook: gebeld worden tijdens het betalen, internet dat wegvalt, het scherm draaien.
Een gebruikstest met een paar mensen
Of klanten de site snappen, zie je pas als je ze aan het werk ziet. Dat heet een gebruikstest (usability test). Je geeft iemand een taak, zoals "Bestel twee kaartjes voor zaterdag, voor jou en je moeder van 70". Daarna kijk je zwijgend mee: waar twijfelt de persoon?
Hoeveel mensen heb je nodig? Jakob Nielsen, een bekende onderzoeker op dit gebied, rekende in 2000 uit dat je met 5 gebruikers ongeveer 85% van de gebruiksproblemen vindt. Dat was een rekenmodel. Nielsen zegt niet dat 5 altijd genoeg is. Hij raadt meerdere kleine rondes aan, met verbeteringen ertussen. Dus liever drie keer vijf mensen dan één keer vijftien.
Tip van Noor
Help de testpersoon niet. Zeg alleen: "Wat zou je nu doen?" Wil je helpen, dan heb je een probleem gevonden.
Website toegankelijkheid en WCAG
Een toegankelijke website kan iedereen gebruiken, ook iemand die slecht ziet of geen muis gebruikt. De bekende richtlijnen heten WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), gemaakt door W3C, de organisatie achter de standaarden van het web. WCAG 2.2 rust op vier principes:
- Waarneembaar: je kunt de inhoud zien of horen, bijvoorbeeld via een tekst bij een plaatje.
- Bedienbaar: alles werkt ook zonder muis.
- Begrijpelijk: teksten en meldingen zijn duidelijk.
- Robuust: de site werkt ook met hulpmiddelen, zoals een voorleesprogramma.
Er zijn drie niveaus: A (de basis), AA en AAA (het strengst). Sinds 28 juni 2025 gelden in Nederland toegankelijkheidseisen voor veel digitale producten en diensten voor consumenten, zoals webwinkels. Volgens rijksoverheid.nl zijn kleine ondernemers met minder dan 10 mensen in dienst en maximaal € 2 miljoen jaaromzet uitgezonderd. Kijk voor de actuele regels altijd op digitoegankelijk.nl of rijksoverheid.nl. Dit is geen juridisch advies.
Zonder speciale tools kun je al veel nagaan:
- Toetsenbord: kun je met alleen de Tab-toets en Enter een kaartje bestellen?
- Zoomen: zoom in tot 200%. Blijft alles leesbaar en bruikbaar?
- Contrast: is lichtgrijze tekst op wit nog te lezen?
- Alt-tekst: heeft elk plaatje dat iets uitlegt een korte beschrijving? Die tekst leest een voorleesprogramma voor.
Let op de zaalkaart: bezette stoelen zijn grijs. Wie een voorleesprogramma gebruikt, moet ook weten welke stoel vrij is.
Probeer het zelf
Kies een website die je goed kent. Neem 20 minuten.
- Vul een formulier in met een datum die niet bestaat, zoals 31 april.
- Bestel of zoek iets met alleen je toetsenbord.
- Open de site op je telefoon en zoom in.
- Schrijf elke vondst op: wat deed je, wat verwachtte je, wat zag je?
Liever vrij zoeken? Gebruik een charter uit les 8. Je vondsten meld je in les 10.
Onthoud
- Website testen doe je met een checklist, van formulieren tot laadtijd.
- Reken prijzen zelf na en test waarden net over de grens.
- Een gebruikstest laat zien waar mensen vastlopen. Doe meerdere kleine rondes.
- WCAG 2.2 heeft vier principes (waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk, robuust) en de niveaus A, AA en AAA.
- Toetsenbord, zoomen, contrast en alt-tekst kun je zonder tools nagaan.
Check jezelf
De pagina toont "1 x leeftijd 12 jaar: € 9,00". Klopt dat?
Nee. De kindprijs geldt t/m 11 jaar. Wie 12 is, betaalt € 18.
Is 5 testpersonen volgens Nielsen altijd genoeg?
Nee. Met 5 vind je in zijn model ongeveer 85% van de problemen, maar hij raadt meerdere kleine rondes aan.
Noem de vier principes van WCAG.
Waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust.
Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.
Veelgestelde vragen
Hoe test je een website?
Loop een vaste checklist langs: formulieren, links, foutmeldingen, de telefoon, verschillende browsers, laadtijd en toegankelijkheid. Laat daarna een paar echte gebruikers een taak uitvoeren en kijk waar ze vastlopen. Wat je vindt, meld je zoals in les 10.
Met hoeveel mensen doe je een usability test?
Jakob Nielsen liet in 2000 met een rekenmodel zien dat je met 5 gebruikers ongeveer 85% van de gebruiksproblemen vindt. Hij adviseert niet één grote test, maar meerdere kleine rondes met verbeteringen ertussen.
Wat is WCAG?
WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Het zijn de richtlijnen van W3C voor toegankelijke websites. Versie 2.2 heeft vier principes (waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk, robuust) en drie niveaus: A, AA en AAA.
Moet mijn website toegankelijk zijn?
Sinds 28 juni 2025 gelden in Nederland toegankelijkheidseisen voor veel digitale producten en diensten voor consumenten, zoals webwinkels. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld voor heel kleine bedrijven. Kijk voor de actuele regels op digitoegankelijk.nl of rijksoverheid.nl. Dit is geen juridisch advies.