HACCP: les 6 van 7, Schoonmaken en persoonlijke hygiëne
Schoonmaken en persoonlijke hygiëne in de keuken
Bacteriën reizen mee op je handen, je kleding en je doekjes. Daarom is persoonlijke hygiëne net zo belangrijk als de temperatuur van je koelkast. In deze les leer je wanneer je je handen wast, hoe je een schoonmaakplan gebruikt en wat je doet als je ziek bent.
Handen wassen
Handen wassen is de belangrijkste hygiëneregel in de keuken. Wanneer moet je dat doen? Denk aan deze momenten:
- voordat je begint met werken;
- na een toiletbezoek;
- na het aanraken van rauw vlees, vis of eieren;
- na het aanraken van afval;
- na je neus snuiten, hoesten of niezen;
- na pauzes, eten, drinken en roken;
- na het aanraken van je telefoon of na het schoonmaken.
Zo was je je handen goed:
- Maak je handen nat onder stromend water.
- Neem zeep en wrijf al je vingers, je duimen, tussen je vingers, je nagels en je polsen.
- Spoel de zeep goed af.
- Droog je handen af met een wegwerpdoekje of een schone droger.
Werkkleding en uiterlijk
Draag schone werkkleding en verschoon die als ze vuil is. Houd je haar bij elkaar, bijvoorbeeld met een haarnet of pet. Houd je nagels kort en schoon. In veel keukens zijn sieraden aan handen en polsen niet toegestaan, want ze kunnen in het eten vallen. Welke regels voor jou gelden, staat in de hygiënecode van je branche.
Heb je een wondje aan je hand? Dek het af met een waterdichte pleister, het liefst in een opvallende kleur. Draag er een handschoen overheen als je met eten werkt.
Ziek zijn in de keuken
Heb je last van diarree, overgeven of een besmettelijke ziekte? Dan kun je bacteriën of virussen op eten overbrengen. Meld het direct je leidinggevende en werk niet met onverpakt eten. Hoe lang je thuis moet blijven, verschilt per situatie. Vraag het je leidinggevende of huisarts en lees de informatie van de NVWA en je hygiënecode na.
Let op: de ondernemer blijft zelf verantwoordelijk voor veilig voedsel. Lees de actuele hygiënecode van je eigen branche na en kijk op nvwa.nl voor de officiële informatie.
Schoonmaken en desinfecteren
Dit zijn twee verschillende dingen.
- Schoonmaken haalt het vuil weg, zoals vet en etensresten.
- Desinfecteren doodt daarna een groot deel van de bacteriën.
Doe altijd eerst het schoonmaken. Op vuil werkt een desinfectiemiddel slecht. Gebruik schoonmaakmiddelen volgens het etiket en bewaar ze nooit in een oude drinkfles of een voedselverpakking. Een schoonmaakmiddel dat in het eten terechtkomt, is een chemisch gevaar (zie les 1). Spoel oppervlakken waar eten mee in aanraking komt na als het etiket dat zegt.
Een schoonmaakplan gebruiken
Een schoonmaakplan laat zien wat je schoonmaakt, hoe vaak, met welk middel en wie het doet. Zo vergeet je niets. Hieronder zie je een voorbeeld. Je eigen plan bepaal je samen met je leidinggevende.
| Wat | Hoe vaak | Wie | Afgetekend |
|---|---|---|---|
| Snijplanken en messen | Na elk gebruik | Wie ze gebruikt | Ja / nee |
| Werkbladen | Elke dag na sluiting | Afwasdienst | Ja / nee |
| Koelkast van binnen | Elke week | Leidinggevende | Ja / nee |
| Afvalbak | Elke dag | Afwasdienst | Ja / nee |
Tip: gebruik aparte doekjes voor werkblad, vloer en toilet. Verschillende kleuren helpen om ze niet door elkaar te halen.
Probeer het zelf
Maak een schoonmaakplan voor vijf dingen in jouw keuken, thuis of op het werk. Zet bij elk ding hoe vaak je het schoonmaakt, met welk middel en wie het doet. Maak er een lijstje van, zoals in de tabel hierboven.
Onthoud
- Was je handen voor je begint, na het toilet, na rauw vlees, na afval en na pauzes.
- Dek een wondje af met een waterdichte pleister, het liefst in een opvallende kleur.
- Ben je ziek met buikklachten? Meld het en werk niet met onverpakt eten.
- Eerst schoonmaken, dan pas desinfecteren.
- Een schoonmaakplan laat zien wat, hoe vaak, met welk middel en wie.
Check jezelf
Moet je je handen wassen na het aanraken van rauwe kip?
Ja. Zo voorkom je dat bacteriën via je handen op ander eten komen.
Wat doe je eerst: schoonmaken of desinfecteren?
Eerst schoonmaken. Op vuil werkt een desinfectiemiddel slecht.
Je hebt last van diarree. Wat doe je?
Je meldt het je leidinggevende en werkt niet met onverpakt eten.
Veelgestelde vragen
Wanneer moet je je handen wassen in de keuken?
Onder meer voor je begint met werken, na een toiletbezoek, na het aanraken van rauw vlees, vis of eieren, na het aanraken van afval, na je neus snuiten en na pauzes. De hygiënecode van je branche laat precies zien wanneer je handen moet wassen.
Mag je werken met een wondje aan je hand?
Dek het wondje af met een waterdichte pleister, het liefst in een opvallende kleur, zodat je hem ziet als hij in het eten valt. Draag er een handschoen overheen als je met eten werkt. Welke regels voor jou gelden, staat in je hygiënecode.
Wat is het verschil tussen schoonmaken en desinfecteren?
Schoonmaken haalt vuil weg. Desinfecteren doodt daarna een groot deel van de bacteriën. Eerst schoonmaken, dan pas desinfecteren, want op vuil werkt een desinfectiemiddel slecht.
Mag je werken als je ziek bent?
Heb je last van diarree, overgeven of een besmettelijke ziekte? Meld het je leidinggevende en werk niet met onverpakt eten. Hoe lang je thuis moet blijven, verschilt per situatie. Vraag het je leidinggevende of huisarts en lees je hygiënecode na.