Vliegangst: les 3 van 8, Turbulentie en luchtzakken
Turbulentie in een vliegtuig: wat is het en bestaan luchtzakken?
Turbulentie is voor veel mensen het engste onderdeel van een vlucht. In deze les lees je wat turbulentie is, waarom een luchtzak niet bestaat en wat piloten doen als de lucht onrustig is. Je leest ook waarom je stoelriem het belangrijkste is wat je zelf kunt doen.
Wat is turbulentie?
De Amerikaanse weerdienst (NOAA National Weather Service) omschrijft turbulentie als onregelmatige beweging van de lucht: windstoten en windstiltes. Een vliegtuig dat daar doorheen vliegt, kan onverwacht omhoog, omlaag of opzij bewegen. De lucht is bijna nooit helemaal rustig. Je kunt het vergelijken met een boot op een rivier. Soms is het water glad, soms zijn er golfjes.
Turbulentie kan ontstaan op verschillende manieren:
- Door onweersbuien. Stijgende en dalende lucht in en rond een bui.
- Door warmte. Warme lucht stijgt en koelere lucht daalt.
- Door bergen of gebouwen. De wind wordt verstoord als hij erlangs of eroverheen waait.
- In heldere lucht. Lucht die met verschillende snelheden of richtingen langs elkaar beweegt, bijvoorbeeld bij de straalstroom, een sterke wind op grote hoogte. Dit heet heldere-luchtturbulentie, en je ziet het niet aan wolken.
- Door een ander vliegtuig. Een vliegtuig laat onrustige lucht achter, het kielzog.
Luchtzak: waarom die niet bestaat
Je hoort vaak over een luchtzak: een soort gat in de lucht waar het vliegtuig in valt. Een Nederlandse piloot legt uit dat lucht geen gaten heeft zoals water. Er zijn wel luchtstromen en golven in de lucht. Het vliegtuig beweegt daarin mee, als een boot op zee. Het kan voelen als vallen. Maar het vliegtuig valt niet door een gat.
Opmerking: het woord "luchtzak" blijft bestaan in de volksmond. Je mag het gewoon zeggen. Wat je moet onthouden: het is geen leeg stuk lucht, maar lucht die in beweging is.
Is turbulentie gevaarlijk?
Voor het vliegtuig zelf niet. Een vliegtuig wordt ontworpen en getest voor meer belasting dan het in de praktijk krijgt. De vleugels mogen daarbij buigen. Dat is de bedoeling en geen teken dat er iets mis is. Hoe een vleugel werkt, staat in les 2.
Het risico zit vooral binnen. Als je niet vastzit en het vliegtuig maakt een plotselinge beweging, kun je ergens tegenaan stoten. Daarom zeggen piloten en luchtvaartmaatschappijen: houd je stoelriem om zolang je zit, ook als het stoelriemteken uit is.
Wat doen piloten bij turbulentie?
- Ze bekijken van tevoren de voorspelde omstandigheden langs de route.
- Ze luisteren naar meldingen van andere piloten over onrustige plekken.
- Een weerradar toont buien, maar toont turbulentie in heldere lucht niet. Daarom blijven ze extra alert.
- Via de luchtverkeersleiding kunnen ze vragen om een andere route of een andere hoogte.
- Ze bepalen wanneer het stoelriemteken aangaat en wanneer het cabinepersoneel moet gaan zitten.
Een piloot kan dus soms niet voorkomen dat het schudt. Wel kan hij proberen onrustige stukken te vermijden en de bemanning weet hoe ze ermee omgaat.
Probeer het zelf
Zoek je vragen over turbulentie op en beantwoord ze in eigen woorden.
- Pak je vragenlijst uit les 1.
- Zet een kruisje bij elke vraag over schudden of vallen (3 minuten).
- Schrijf bij elke zo'n vraag in eigen woorden het antwoord uit deze les.
- Schrijf onderaan één zin: "Als het schudt, doe ik ...", bijvoorbeeld mijn stoelriem controleren.
Onthoud
- Turbulentie is onrustige lucht: windstoten en windstiltes.
- Een luchtzak als gat in de lucht bestaat niet. Het vliegtuig beweegt mee met de luchtstromen.
- Vliegtuigen zijn ontworpen en getest voor veel meer belasting dan ze in de praktijk krijgen.
- Houd je stoelriem om zolang je zit. Het risico zit in de cabine.
Check jezelf
Wat is turbulentie in gewone woorden?
Onrustige lucht: windstoten en windstiltes die het vliegtuig laten bewegen.
Waarom bestaat een luchtzak niet als gat in de lucht?
Lucht kan geen gaten hebben. Er zijn wel luchtstromen en het vliegtuig beweegt daarin mee.
Wat kun je zelf doen bij turbulentie?
Je stoelriem omhouden zolang je zit.
Veelgestelde vragen
Wat is turbulentie?
Turbulentie is onrustige lucht: windstoten en windstiltes die elkaar afwisselen. Een vliegtuig beweegt daardoor wat omhoog, omlaag of opzij. Het is een gewoon onderdeel van vliegen.
Bestaan luchtzakken?
Nee, niet als gat in de lucht. Lucht kan geen gaten hebben zoals water. Er zijn luchtstromen die omhoog of omlaag gaan. Het vliegtuig beweegt mee, zoals een boot op golven. Het voelt als vallen, maar het vliegtuig valt niet.
Is turbulentie gevaarlijk?
Voor het vliegtuig niet: de constructie is ontworpen en getest om dit aan te kunnen. Het risico zit vooral in de cabine, voor mensen die niet vastzitten. Daarom houd je je stoelriem om als je zit.
Wat doen piloten bij turbulentie?
Ze letten op weerberichten en op meldingen van andere piloten, en kunnen de route of hoogte laten veranderen. Ze zetten het stoelriemteken aan als het nodig is.