Communicatie: les 2 van 9, Actief luisteren (LSD)
Actief luisteren: zo werkt de LSD-methode
Luisteren lijkt makkelijk, maar de meeste mensen wachten vooral tot ze zelf weer iets mogen zeggen. Actief luisteren is anders. Je laat zien dat je de ander echt probeert te begrijpen. In deze les leer je de LSD-methode: luisteren, samenvatten en doorvragen. Daarna oefen je met een collega, een vriend of thuis.
Wat is actief luisteren?
Bij actief luisteren richt je al je aandacht op de ander. Je hoort niet alleen de woorden, maar ook wat erachter zit. De term wordt vaak gekoppeld aan de psychologen Carl Rogers en Richard Farson. Zij schreven over luisteren als een manier om de ander echt te begrijpen. In Nederland leert men het vaak met een korte methode: LSD.
- 1LuisterenAandacht, niet onderbreken
- 2SamenvattenZeg terug wat je hoorde
- 3DoorvragenVraag naar de kern
en dan weer opnieuw bij stap 1
Stap 1: luisteren
Leg je telefoon weg en kijk de ander aan. Laat hem uitpraten, ook als je al een antwoord weet. Knik of zeg kort "ja" of "ik snap het" zodat hij merkt dat je er bent. Oordeel niet en geef nog geen advies. Het helpt ook om stil te zijn. Een pauze geeft de ander ruimte om verder te vertellen.
Stap 2: samenvatten
Bij samenvatten zeg je kort in je eigen woorden terug wat je hebt gehoord. Je begint bijvoorbeeld met "Dus als ik je goed begrijp..." en eindigt met "Klopt dat?". Zo kan de ander je corrigeren als je het verkeerd hebt. Samenvatten voorkomt misverstanden en geeft jezelf even tijd om na te denken.
Samenvatten is geen napraten. Je herhaalt niet elk woord, maar de kern.
Stap 3: doorvragen
Doorvragen betekent dat je een vraag stelt over wat de ander net vertelde, zodat je dieper komt. Handige vragen zijn: "Kun je daar meer over vertellen?", "Wat bedoel je precies met...?" en "Wat nog meer?". Je kunt ook een belangrijk woord herhalen met een vragende toon: "Overweldigd?" Meer over vragen stellen leer je in les 3.
Voorbeeld: Sophie en Anouk
Sophie (de nieuwe collega uit het bedachte team) zegt: "Ik heb zoveel te doen en ik weet niet waar ik moet beginnen." Anouk, de teamleider, luistert, kijkt haar aan en zegt niets terug. Dan vat ze samen: "Dus je hebt een grote berg werk en je weet niet wat het eerst moet. Klopt dat?" Sophie knikt. Anouk vraagt door: "Wat staat er nu bovenaan, denk je?" Pas daarna denken ze samen na over een volgorde.
Tip: adviseer pas na het samenvatten en doorvragen. Anders los je misschien het verkeerde probleem op.
Probeer het ook eens in een gesprek dat je normaal vlug afhandelt, zoals met een collega bij de koffie. Je merkt vaak dat de ander meer vertelt dan je verwachtte, alleen omdat je langer luistert en een keer goed samenvat.
Let op: gebruik LSD niet als script dat je afwerkt. Als samenvatten en doorvragen mechanisch voelen, merkt de ander dat. Het gaat om echte interesse. Bij een lastig conflict thuis is luisteren ook geen wondermiddel. Daar is soms meer nodig.
Probeer het zelf
- Vraag een collega, vriend of familielid om drie minuten te vertellen over iets wat hem of haar bezighoudt.
- Luister zonder te onderbreken en zonder advies te geven.
- Vat samen met "Dus als ik je goed begrijp..." en eindig met "Klopt dat?".
- Stel daarna één doorvraag over iets wat de ander zelf noemde.
Een boodschap heeft vier kanten, zoals je in les 1 zag. Door te luisteren en samen te vatten merk je welke kant de ander bedoelt.
Onthoud
- LSD staat voor Luisteren, Samenvatten en Doorvragen.
- Bij luisteren geef je aandacht, onderbreek je niet en oordeel je niet.
- Bij samenvatten zeg je de kern in eigen woorden terug en vraag je of het klopt.
- Bij doorvragen stel je open vragen over wat de ander vertelde.
- Gebruik het niet als script: echte interesse telt.
Check jezelf
Waar staat LSD voor?
Luisteren, Samenvatten en Doorvragen.
Waarom vat je samen in een gesprek?
Zodat de ander kan zeggen of je het goed hebt begrepen en misverstanden worden voorkomen.
Wanneer geef je advies?
Pas na het samenvatten en doorvragen, zodat je weet wat het probleem echt is.
Veelgestelde vragen
Wat is actief luisteren?
Actief luisteren is luisteren met aandacht, zodat de ander merkt dat je hem of haar begrijpt. Je onderbreekt niet, je vat samen in eigen woorden en je vraagt door. De LSD-methode geeft daar drie stappen voor.
Waar staat LSD voor?
LSD staat voor Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. Het is een gangbare Nederlandse gespreksmethode. De afkorting heeft niets te maken met het gelijknamige middel.
Hoe vat je iets samen in een gesprek?
Je zegt in je eigen woorden kort terug wat je hebt gehoord en je sluit af met een controlevraag, zoals "Klopt dat?". De ander kan dan zeggen of je het goed hebt begrepen.
Wat is het verschil tussen doorvragen en uithoren?
Bij doorvragen wil je de ander beter begrijpen en vraag je naar wat hij zelf vertelt. Bij uithoren stuur je met je eigen vragen en geef je de ander weinig ruimte. Let op je toon en stel open vragen.