Communicatie: les 4 van 9, Non-verbale communicatie
Non-verbale communicatie: wat je zonder woorden zegt
Je zegt "ja hoor, geen probleem", maar je gezicht zegt iets anders. Dat merkt de ander. In deze les over non-verbale communicatie leer je wat dat is, hoe stem en lichaamstaal meespreken en waarom een bekend percentage over lichaamstaal een misverstand is.
Verbale en non-verbale communicatie
Verbale communicatie zijn de woorden die je zegt of schrijft. Non-verbale communicatie is alles wat je zonder woorden overbrengt. Denk aan:
- je gezichtsuitdrukking en oogcontact;
- je houding en gebaren;
- de afstand die je tot de ander houdt;
- je stem: toon, tempo en volume (dat noemen sommigen apart de paraverbale kant).
In les 1 zag je dat je niet niet kunt communiceren: ook zwijgen en wegkijken zeggen iets. Dat is de basis van deze les.
Wanneer woorden en signalen botsen
Sophie uit ons bedachte team zegt in de vergadering "Ik vind het prima", maar ze kijkt naar de grond en praat zacht. Anouk, de teamleider, merkt het.
- 1Woorden"Ik vind het prima"
- 2StemZacht en aarzelend
- 3HoudingKijkt naar beneden
- 4OntvangerTwijfelt aan de woorden
Als woorden en signalen niet kloppen, gaat de ander twijfelen aan de woorden. Zeker als het om gevoelens gaat, let hij ook op wat hij ziet en hoort. Het is dus slim om je woorden en je houding op elkaar af te stemmen.
Het misverstand over het bekende percentage
Je hoort misschien dat bijna alle communicatie non-verbaal zou zijn. Dat getal komt uit twee proeven van Albert Mehrabian uit 1967. Daarin hoorden mensen losse woorden zoals "dear" en "terrible" in een bepaalde toon, of zagen ze foto's van gezichten. Het ging alleen over het uiten van gevoelens en houding. Mehrabian schreef zelf dat zijn uitkomst niet geldt als iemand niet over gevoelens of houding praat. Het is dus niet waar dat woorden in het algemeen bijna niets betekenen. Als je een route uitlegt of een afspraak maakt, zijn de woorden juist heel belangrijk.
Let op: noem dat bekende percentage dus niet als feit. Zeg liever dat houding en toon belangrijke signalen zijn, vooral als het om gevoelens gaat.
Lichaamstaal lezen: voorzichtig zijn
Op internet staan lijstjes waarin staat wat een gebaar betekent. Pas daarmee op. Een gebaar kan veel betekenen en het hangt af van de persoon, de situatie en de cultuur. Iemand met gekruiste armen heeft het misschien koud of denkt na. Kijk daarom naar het geheel: de woorden, de stem, de houding en wat er eerder gebeurde. Twijfel je? Vraag het, bijvoorbeeld met "Ik zie dat je stil wordt, hoe zit dat?" Zo gebruik je actief luisteren en doorvragen.
Wat kun je zelf doen?
- Gezicht en oogcontact: kijk de ander aan als hij praat.
- Houding: draai je naar de ander toe en leg afleiding weg.
- Stem: praat rustig en pauzeer.
- Afstemmen: laat je gezicht en houding passen bij wat je zegt.
Probeer het zelf
- Kijk vandaag in een gesprek een paar minuten extra naar de stem en het gezicht van de ander, naast zijn woorden.
- Schrijf achteraf op wat je zag en hoorde, zonder te interpreteren: "Hij sprak zachter dan eerst", niet "Hij was boos".
- Check bij een volgende kans of je het goed zag: "Ik had het gevoel dat..., klopt dat?"
Onthoud
- Verbaal zijn de woorden, non-verbaal is de rest: gezicht, houding, gebaren, stem.
- Je kunt niet niet communiceren.
- Het bekende percentage over non-verbale communicatie is een misverstand: de proeven gingen alleen over gevoelens en houding.
- Gebaren hebben geen vaste betekenis: kijk naar het geheel en check het.
Check jezelf
Wat is non-verbale communicatie?
Alles wat je zonder woorden overbrengt, zoals gezicht, houding, gebaren en toon van je stem.
Waarom is het bekende percentage een misverstand?
Het kwam uit kleine proeven over het uiten van gevoelens en houding en geldt niet voor alle communicatie.
Wat doe je als je een gebaar niet begrijpt?
Kijk naar het geheel en vraag het de ander.
Veelgestelde vragen
Wat is non-verbale communicatie?
Non-verbale communicatie is alles wat je overbrengt zonder woorden: je gezicht, houding, gebaren, oogcontact, afstand en de toon van je stem.
Wat is het verschil tussen verbale en non-verbale communicatie?
Verbale communicatie gaat over de woorden die je zegt of schrijft. Non-verbale communicatie is al het andere dat meespreekt, zoals je houding en gezichtsuitdrukking.
Is 93 procent van communicatie echt non-verbaal?
Nee, dat is een misverstand. De bekende cijfers komen uit twee kleine proeven van Albert Mehrabian uit 1967 over het uiten van gevoelens en houding. Hij zei zelf dat de uitkomst niet geldt voor communicatie in het algemeen.
Kun je iemand lezen aan zijn lichaamstaal?
Niet zeker. Een gebaar kan veel dingen betekenen. Iemand met gekruiste armen heeft het misschien gewoon koud. Kijk altijd naar het geheel en vraag het de ander als je twijfelt.