Communicatie: les 9 van 9, De kernkwadranten van Ofman
Kernkwadranten: samenwerken met mensen die anders zijn
Waarom irriteert die ene collega je zo? Vaak omdat hij het tegenovergestelde doet van wat jij belangrijk vindt. Met de kernkwadranten van Daniel Ofman snap je dat beter. In deze laatste les over kernkwadranten leer je de vier hoeken kennen en vul je er zelf een in. Zo gebruik je wat je in de vorige lessen leerde om beter samen te werken.
Wat zijn kernkwadranten?
Daniel Ofman bedacht de kernkwadranten en beschreef ze in zijn boek over bezieling en kwaliteit in organisaties. Een kernkwadrant is een vierkant met vier hoeken. Het model is bedoeld als hulpmiddel om over jezelf en anderen na te denken. Het is geen persoonlijkheidstest en geen officiële training.
De vier hoeken
- Kernkwaliteit: iets wat bij je past en wat anderen in jou herkennen, bijvoorbeeld structuur.
- Valkuil: je kernkwaliteit die te ver doorschiet, bijvoorbeeld starheid. Het is dus geen zwakte maar te veel van iets goeds.
- Uitdaging: de positieve tegenpool van je valkuil, bijvoorbeeld flexibiliteit. Dat is wat je kunt leren.
- Allergie: de uitdaging die te ver doorschiet, bijvoorbeeld chaos. Dat is wat jou bij anderen irriteert.
Kijk naar de diagonalen. Kernkwaliteit en allergie liggen tegenover elkaar: wie structuur waardeert, raakt geïrriteerd door chaos. Valkuil en uitdaging liggen ook tegenover elkaar: wie starheid als valkuil heeft, kan leren van flexibiliteit.
Een misverstand: allergie is niet de tegenpool van je valkuil
Veelgemaakte fout: de allergie met de uitdaging verwarren. De uitdaging is de gezonde tegenpool van je valkuil. De allergie is diezelfde tegenpool, maar dan doorgeschoten. Daarom irriteert iemand met chaos je, terwijl flexibiliteit iets is waar je van kunt leren. Het verschil tussen flexibel en chaotisch zit in de hoeveelheid.
Voorbeeld uit het kantoorteam
Anouk, de teamleider uit ons bedachte team, houdt van structuur. Dat is haar kernkwaliteit. Schiet het door, dan wordt het starheid: ze wil dat iedereen zich precies aan het schema houdt. Joost werkt juist graag op gevoel en improviseert. Voor Anouk is hij soms te chaotisch. Haar uitdaging is flexibiliteit. Joost heeft precies het tegenovergestelde nodig: iets meer structuur. Anouk en Joost kunnen elkaar helpen. Ze hoeven dus niet gelijk te worden, maar kunnen leren van wat de ander goed doet.
Gebruik het in een gesprek
Gebruik het model om in een lastig gesprek anders naar de ander te kijken. Zie in zijn gedrag het te ver doorgeschoten goede. Zeg niet "Jij bent chaotisch", maar probeer een ik-boodschap en een concreet verzoek, zoals in les 5 en les 8. Luister daarna naar de ander, zoals in les 2. Ook de Roos van Leary helpt: wat lokt jouw gedrag uit?
Tip: vul een kwadrant liever samen met iemand in. Het blijkt vaak een puzzel, en een ander ziet je kwaliteit scherper dan jijzelf.
Let op: het model beschrijft hoe eigenschappen kunnen doorschieten. Het is geen oordeel over wie iemand is en het vervangt geen echt gesprek.
Probeer het zelf
- Kies een kernkwaliteit van jezelf, bijvoorbeeld "behulpzaam", "nauwkeurig" of "snel".
- Bedenk de valkuil: hoe schiet die kwaliteit door als je er te veel van doet?
- Bedenk de uitdaging: wat is de positieve tegenpool van die valkuil?
- Bedenk de allergie: wat is die uitdaging doorgeschoten? Aan welke collega denk je dan?
- Bedenk wat jij van die collega zou kunnen leren en hoe die van jou.
Je hebt de cursus afgerond
Je kent nu negen manieren om beter te communiceren, van zender en ontvanger en gesprekstechnieken tot assertiviteit en non-verbale communicatie. Kies er een of twee die bij je passen en oefen die een week. Dan volgt de eindtoets.
Onthoud
- De vier hoeken zijn kernkwaliteit, valkuil, uitdaging en allergie.
- Een valkuil is een doorgeschoten kernkwaliteit, geen zwakte.
- De uitdaging is de positieve tegenpool van de valkuil. De allergie is die uitdaging doorgeschoten.
- Kernkwaliteit en allergie liggen diagonaal tegenover elkaar, net als valkuil en uitdaging.
Check jezelf
Wat is een valkuil volgens Ofman?
Een kernkwaliteit die te ver doorschiet.
Wat is het verschil tussen uitdaging en allergie?
De uitdaging is de positieve tegenpool van je valkuil. De allergie is die uitdaging te ver doorgeschoten.
Welke twee hoeken liggen diagonaal tegenover elkaar?
Kernkwaliteit en allergie, en valkuil en uitdaging.
Veelgestelde vragen
Wat zijn kernkwadranten?
Kernkwadranten zijn een model van Daniel Ofman met vier hoeken: kernkwaliteit, valkuil, uitdaging en allergie. Het laat zien dat een sterke eigenschap kan doorschieten en dat wat je bij een ander irriteert, vaak het tegenovergestelde van jouw kwaliteit is.
Wat is een valkuil in de kernkwadranten?
Een valkuil is een kernkwaliteit die te ver doorschiet. Het is dus geen zwakte, maar te veel van iets goeds. Bij nauwkeurigheid hoort bijvoorbeeld de valkuil pietje-precies.
Wat is het verschil tussen uitdaging en allergie?
De uitdaging is de positieve tegenpool van je valkuil: wat je kunt leren. De allergie is die uitdaging te ver doorgeschoten, en dat irriteert je bij anderen.
Hoe vul je een kernkwadrant in?
Begin bij een kernkwaliteit, bedenk dan de valkuil (te veel ervan), dan de uitdaging (de positieve tegenpool van de valkuil) en tot slot de allergie (de uitdaging te ver doorgeschoten). Het is een soort puzzel en gaat beter met een ander erbij.