Fotografie: les 5 van 9, Brandpuntsafstand en scherpstellen
Brandpuntsafstand: groothoek, tele en scherpstellen
Waarom lijkt de ene foto breed en de andere ingezoomd? Dat komt door de brandpuntsafstand van je lens. In deze les leer je wat dat getal betekent, wanneer je groothoek of tele kiest en hoe scherpstellen met autofocus werkt, zodat je foto scherp is op de plek waar jij dat wilt.
Wat is brandpuntsafstand?
De brandpuntsafstand geef je aan in millimeters, bijvoorbeeld 24 mm of 200 mm. Het getal zegt hoe sterk de lens inzoomt. Een kleine waarde geeft een breed beeld: je ziet veel. Een grote waarde geeft een smal beeld: je ziet minder, maar alles lijkt groter. Zie het als de breedte van je kijkvenster.
| Soort lens | Brandpuntsafstand (ongeveer) | Wat je ziet |
|---|---|---|
| Groothoek | 35 mm of minder | Veel in beeld, handig voor landschap en kleine ruimtes |
| Normaal | rond 50 mm | Ongeveer zoals je oog het ziet |
| Tele | 85 mm of meer | Ingezoomd, handig voor portret en ver weg |
Deze grenzen gelden voor het zogenaamde kleinbeeldformaat, een vaste maat waarmee fabrikanten lenzen vergelijken. Het is een grove indeling. Camera's met een kleinere sensor geven vaak een omgerekende waarde ("equivalent"). Op een telefoon staat de lens meestal aangegeven met factoren zoals 0,5x, 1x of 2x. Kijk in de handleiding of app wat je toestel heeft. Een lens met vaste waarde noem je een vaste lens, een lens die je kunt inzoomen een zoomlens.
Groothoek en tele: wat verandert er in je foto?
- Groothoek: veel in beeld en je ziet meer ruimte tussen voorgrond en achtergrond. Het is handig als je er dicht bij staat.
- Tele: een smal stuk, maar groot. Voorgrond en achtergrond lijken dichter bij elkaar te zitten.
Een langere brandpuntsafstand geeft ook minder scherptediepte, zie les 2, en vraagt een kortere sluitertijd uit de hand, zie les 3.
Scherpstellen: zo werkt autofocus
Scherpstellen betekent dat je de lens zo zet dat je onderwerp scherp is. Meestal doet de camera dat zelf: dat heet autofocus. Er zijn grofweg twee manieren. Bij de ene vergelijkt de camera twee beelden en weet hij meteen welke kant de lens op moet. Dat is snel. Bij de andere zoekt hij het punt met het meeste contrast door heen en weer te gaan. Dat is wat trager. Welke methode je camera gebruikt, hangt af van het toestel.
- 1Kies je puntZet het scherpstelpunt op je onderwerp
- 2Stel scherpDruk half in of tik op het scherm
- 3Wacht op de bevestigingPiepje, kader of kleur
- 4Neem de fotoDruk helemaal in
Je camera heeft vaak twee standen. Bij enkele autofocus stelt hij één keer scherp en blijft hij daar staan: handig voor stilstaande onderwerpen. Bij continue autofocus blijft hij scherpstellen terwijl je onderwerp beweegt, bijvoorbeeld een rennend kind. De namen en letters verschillen per camera. Pak de handleiding erbij.
Gaat het mis? Autofocus zoekt het lastig bij weinig licht of op een vlakke egale wand. Kies dan een punt met meer contrast, zoals een rand. En te dicht op je onderwerp kan een lens niet scherpstellen: elke lens heeft een kleinste afstand.
Tip: bij een portret stel je meestal scherp op de ogen. Dat is een gangbare vuistregel, geen wet. Zeker bij een grote opening telt het of precies de ogen scherp zijn.
Let op: is je hele foto onscherp, dan heb je waarschijnlijk op het verkeerde punt scherpgesteld of bewoog de camera, zie les 3. Is alleen de achtergrond vaag, dan is dat de scherptediepte uit les 2.
Probeer het zelf
- Zoek een plek waar je een bloem of ander voorwerp op een paar meter afstand kunt fotograferen. Zorg dat er iets op de voorgrond staat, zoals een plant.
- Maak een foto met scherpstelpunt op de voorgrond en een tweede met het punt op de achtergrond. Zie je het verschil?
- Heeft je camera een zoomlens? Maak dezelfde foto op de breedste stand en op de verste stand, vanaf dezelfde plek.
- Heeft je telefoon meerdere lenzen? Probeer ze alle.
Onthoud
- Brandpuntsafstand in millimeters zegt hoe breed je beeld is.
- Groothoek is ongeveer 35 mm of minder, normaal rond 50 mm, tele ongeveer 85 mm of meer.
- Scherpstellen kies je door het punt aan te geven en half in te drukken of te tikken.
- Enkele autofocus stelt een keer scherp, continue autofocus blijft bijstellen.
- Bij een portret stel je meestal scherp op de ogen.
Check jezelf
Welke lens laat het meeste zien: 24 mm of 200 mm?
24 mm. Een kleine brandpuntsafstand geeft een breed beeld (groothoek).
Welke autofocus gebruik je voor een rennend kind?
Continue autofocus. Die blijft bijstellen terwijl het onderwerp beweegt.
Wat doe je als autofocus niet scherpstelt bij een egale wand?
Kies een punt met meer contrast, zoals een rand.
Veelgestelde vragen
Wat is brandpuntsafstand?
De brandpuntsafstand, in millimeters, laat zien hoe sterk een lens inzoomt. Een kleine waarde geeft een breed beeld (groothoek), een grote waarde geeft een smal, vergroot beeld (tele).
Wat is het verschil tussen groothoek en tele?
Een groothoeklens laat veel van de omgeving zien en maakt voorwerpen kleiner. Een telelens toont een kleiner stuk van de omgeving en maakt voorwerpen groter.
Hoe werkt scherpstellen met autofocus?
Je kiest een punt waarop je wilt scherpstellen. Bij een camera druk je de ontspanknop half in, bij een telefoon tik je op het scherm. De camera stelt dan scherp op dat punt.
Wat is het verschil tussen enkele en continue autofocus?
Bij enkele autofocus stelt de camera één keer scherp en blijft het daar staan, handig voor stilstaande onderwerpen. Bij continue autofocus blijft hij bijstellen, handig voor bewegende onderwerpen. De namen verschillen per camera.