Fotografie: les 1 van 9, Fotografie voor beginners
Fotografie voor beginners: begin met de belichtingsdriehoek
Fotografie voor beginners klinkt ingewikkeld, maar het komt neer op één ding: licht vangen. Een camera of telefoon doet dat met drie instellingen die samen de belichtingsdriehoek heten. In deze les leer je wat ze doen, wat een stop is en hoe je ermee aan de slag gaat, ook met een telefoon.
Fotografie voor beginners: wat doet je camera eigenlijk?
Licht valt door de lens op een sensor. Dat is het lichtgevoelige plaatje in je camera. De sensor zet het licht om in een foto. Komt er te weinig licht binnen, dan is de foto te donker. Komt er te veel binnen, dan is hij te licht en verdwijnt detail. Hoeveel licht erbij komt, noem je de belichting. Je regelt die met drie instellingen.
De belichtingsdriehoek: drie instellingen
- Diafragma: de opening in je lens. Een grote opening laat veel licht door. Het bepaalt ook hoeveel van je foto scherp is. Meer in les 2.
- Sluitertijd: hoe lang de sensor licht ontvangt, bijvoorbeeld een honderdste seconde. Het bepaalt ook of beweging scherp of uitgesmeerd lijkt. Meer in les 3.
- ISO: hoe gevoelig de camera is voor licht. Een hoge ISO maakt het beeld lichter, maar geeft meer korrel (ruis). Meer in les 4.
Elke instelling heeft dus twee kanten: ze maakt je foto lichter of donkerder, en ze heeft een bijwerking op de foto zelf.
Eén stop: dubbel of half zoveel licht
Fotografen rekenen niet in kleine stapjes, maar in stops. Een stop is een stap waarbij de hoeveelheid licht verdubbelt of halveert. Dat geldt voor alle drie de instellingen.
| Instelling | Een stop meer licht | Een stop minder licht |
|---|---|---|
| Diafragma | f/8 naar f/5.6 | f/5.6 naar f/8 |
| Sluitertijd | 1/250 s naar 1/125 s | 1/125 s naar 1/250 s |
| ISO | ISO 200 naar ISO 400 | ISO 400 naar ISO 200 |
Je kunt ze ruilen. Staat je camera op f/8 en 1/125 s en je gaat naar f/5.6 (een stop meer licht), dan kies je 1/250 s (een stop minder licht). Samen blijft de belichting gelijk. Wat je ruilt, verandert wel je foto: minder scherpte in de diepte en een kortere sluitertijd, zie de volgende lessen.
Camera instellingen: de standen op je camera
Op een systeemcamera staat vaak een draaiknop met letters. Menu's en knoppen verschillen per camera, dus pak de handleiding van je eigen camera erbij. In grote lijnen vind je dit:
| Stand | Wie kiest wat? |
|---|---|
| Auto | De camera kiest alles. |
| A of Av | Jij kiest het diafragma, de camera de sluitertijd. |
| S of Tv | Jij kiest de sluitertijd, de camera het diafragma. |
| M | Jij kiest alles zelf (handmatig). |
- 1Kijk naar het lichtVeel of weinig licht?
- 2Kies wat je wiltScherp, onscherp of beweging
- 3Stel dat inDiafragma of sluitertijd
- 4Check de ISOZo laag als het kan
- 5Kijk en pas aanTe donker of te licht?
Fotograferen met je telefoon
Ook met een telefoon doe je aan fotografie. De camera-app kiest vaak zelf diafragma, sluitertijd en ISO. Een telefoon heeft meestal een kleine sensor, en die vangt minder licht. Daarom zie je bij weinig licht eerder korrel. Telefoons laten daarnaast hun software veel werk doen: ze combineren soms meerdere foto's en rekenen een vage achtergrond uit (de portretstand). Inzoomen is meestal digitaal: dan wordt een stukje van de foto uitvergroot. Sommige camera-apps laten je belichting of sluitertijd zelf aanpassen. Gebruik dan wel wat je app biedt, en kijk in de handleiding of help.
Tip: bijna elke camera en telefoon heeft een schuifje of knop voor belichtingscorrectie, vaak aangegeven met plus en min. Daarmee maak je een foto een stop lichter of donkerder zonder dat je de rest hoeft te begrijpen. Handig om vandaag nog te proberen.
Probeer het zelf
- Zoek een plek met een duidelijk onderwerp, bijvoorbeeld een mok bij het raam.
- Maak een foto in de automatische stand.
- Zet de belichtingscorrectie op min één en maak nog een foto. Zet hem op plus één en maak er een derde.
- Leg de drie foto's naast elkaar. Welke vind je het mooist, en waarom?
Onthoud
- Licht komt door de lens op de sensor. Dat noem je belichting.
- De belichtingsdriehoek bestaat uit diafragma, sluitertijd en ISO.
- Een stop betekent dubbel of half zoveel licht.
- De standen A of Av, S of Tv en M laten je zelf instellingen kiezen. Pak de handleiding van je camera erbij.
- Een telefoon doet veel automatisch, maar de basis is hetzelfde.
Check jezelf
Welke drie instellingen vormen de belichtingsdriehoek?
Diafragma, sluitertijd en ISO.
Wat is een stop?
Een stap waarbij de hoeveelheid licht verdubbelt of halveert.
Welke stand gebruik je als jij het diafragma kiest en de camera de sluitertijd?
De A- of Av-stand, diafragmavoorkeuze.
Veelgestelde vragen
Wat is de belichtingsdriehoek?
De belichtingsdriehoek is het samenspel van diafragma, sluitertijd en ISO. Samen bepalen die drie hoe licht of donker je foto wordt. Verander je er een, dan kun je de andere aanpassen om de helderheid gelijk te houden.
Wat is een stop in de fotografie?
Een stop is een stap waarbij de hoeveelheid licht verdubbelt of halveert. Een stop meer licht betekent twee keer zoveel licht, een stop minder betekent de helft.
Welke camerastand is het beste voor beginners?
Veel beginners starten met de automatische stand en stappen daarna over op diafragmavoorkeuze (A of Av) of sluitertijdvoorkeuze (S of Tv). Dan bepaal je zelf een instelling en regelt de camera de rest. Pak de handleiding van je camera erbij, want de namen verschillen.
Kan ik met mijn telefoon leren fotograferen?
Ja. Belichting, scherpte, beweging en kadreren werken op een telefoon hetzelfde. Sommige instellingen doet de telefoon zelf, en niet elke camera-app laat je ze aanpassen.