Fotografie: les 6 van 9, Compositie en de regel van derden
Regel van derden: zo kadreer je een betere foto
Veel foto's missen niets aan techniek, maar zijn saai omdat het onderwerp precies in het midden staat. De regel van derden is een eenvoudige richtlijn voor compositie die dit oplost. In deze les leer je de regel toepassen, leidende lijnen gebruiken en weten wanneer je hem beter kunt laten gaan.
Wat is compositie in de fotografie?
Compositie is hoe je de dingen in je foto neerzet: waar je onderwerp staat, wat er omheen zit en waar het oog naartoe gaat. Het kost geen geld en je hoeft er niets voor in te stellen. Je kijkt alleen goed naar je beeld voordat je op de knop drukt. Het draait om de vraag: waar kijkt de kijker eerst naar?
De regel van derden: het raster van negen vakken
Stel je voor dat je beeld is verdeeld met twee horizontale en twee verticale lijnen. Daardoor ontstaan negen gelijke vakken en vier snijpunten. De regel van derden zegt: zet je onderwerp op een van die lijnen of op een snijpunt, en niet in het midden. Dat geeft vaak een beeld met meer spanning en balans dan een onderwerp midden in het kader.
De regel is een vuistregel, geen wet. John Thomas Smith beschreef het idee in 1797 in zijn boek Remarks on Rural Scenery, een boek over landschappen. Het is dus een oude richtlijn, die al lang wordt gebruikt.
Zo pas je de regel van derden toe
- Zet het raster aan op je camera of telefoon. Zoek in de instellingen naar raster of hulplijnen. Pak de handleiding erbij als je het niet vindt.
- Horizon op een lijn. Is de lucht het mooist, laat de horizon dan op de onderste lijn staan. Is de voorgrond het mooist, kies dan de bovenste lijn. Zo staat hij nooit midden door je foto.
- Ogen op een snijpunt. Bij een portret staan de ogen vaak ter hoogte van de bovenste lijn.
- Laat ruimte voor kijkrichting en beweging. Kijkt je onderwerp naar rechts, laat dan ruimte aan die kant. Een rennend kind heeft ruimte nodig om naartoe te rennen.
Andere compositietips voor beginners
Wat voor de regel van derden geldt, geldt voor alle richtlijnen: ze zijn een startpunt. Als je meer ervaring hebt, mag je ze loslaten of bewust breken. Enkele handige tips:
- Leidende lijnen: een pad, hek of weg die het oog naar je onderwerp leidt.
- Kader in beeld: kijk door een deuropening of tussen takken door.
- Symmetrie: bij een spiegelbeeld of een gebouw dat precies recht voor je staat werkt het midden juist goed.
- Lege ruimte: een rustige achtergrond laat je onderwerp opvallen.
- Dichterbij: vul je beeld met je onderwerp. Met een telefoon kun je gewoon een stap naar voren doen.
Tip: kijk voordat je de foto neemt ook naar de randen van je beeld. Zit er iets storends in de hoek, bijvoorbeeld een vuilnisbak of een stukje van iemands arm? Een stap opzij lost het vaak op.
Let op: je kunt ook te veel op het raster letten. Een foto is niet beter omdat het onderwerp op een snijpunt staat. Kijk altijd of de foto er goed uitziet, ook als hij de regel breekt.
Probeer het zelf
- Zet het raster aan op je camera of telefoon.
- Kies een onderwerp, zoals een boom, een mok of een huisdier.
- Maak een foto met het onderwerp in het midden en een met het onderwerp op een snijpunt. Probeer ook een derde met het onderwerp op een andere plek.
- Laat de foto's aan iemand zien. Welke vindt die persoon het mooist? Het mag ook het midden zijn.
Onthoud
- Compositie is hoe je dingen in je beeld neerzet.
- De regel van derden verdeelt je beeld in negen vakken. Zet het onderwerp op een lijn of snijpunt.
- Het is een vuistregel, geen wet. Je mag hem loslaten.
- Leidende lijnen, een kader in beeld en lege ruimte maken je foto sterker.
- Zet het raster aan om te oefenen.
Check jezelf
Hoeveel vakken heeft het raster van de regel van derden?
Negen vakken, gemaakt met twee horizontale en twee verticale lijnen.
Waar zet je de horizon als de lucht het mooist is?
Op de onderste lijn, zodat er veel lucht in beeld komt.
Wanneer werkt het midden juist goed?
Bij symmetrische beelden, zoals een spiegeling of een gebouw dat recht voor je staat.
Veelgestelde vragen
Wat is de regel van derden?
De regel van derden is een richtlijn voor compositie. Je verdeelt je beeld met twee horizontale en twee verticale lijnen in negen gelijke vakken en zet je onderwerp op een lijn of op een snijpunt.
Is de regel van derden een echte regel?
Nee, het is een vuistregel. Hij helpt beginners om een rustiger en spannender beeld te krijgen dan met het onderwerp in het midden. Als het past bij je foto, mag je hem loslaten.
Wat is compositie in de fotografie?
Compositie is hoe je de dingen in je foto neerzet: waar het onderwerp staat, wat er omheen zit en welke lijnen het oog volgt.
Hoe zet ik het raster aan op mijn camera of telefoon?
Zoek in de instellingen naar iets als raster, hulplijnen of rasterweergave. De naam verschilt per camera en app. Pak de handleiding erbij als je het niet vindt.