Lean Six Sigma: les 5 van 10, Kaizen: elke dag een beetje beter

Kaizen: continu verbeteren in kleine stappen

Kaizen is het Japanse woord voor continu verbeteren: elke dag een beetje beter, met kleine stappen, door iedereen die het werk doet. In deze les leer je wat Kaizen is, wat gemba betekent en hoe het retourteam van Koperpot elke ochtend 10 minuten aan verbeteren besteedt.

Een verbeterbord met kaartjes die van Idee naar Bezig naar Klaar schuiven, terwijl een teamleider op de werkvloer meeloopt.

Wat betekent Kaizen?

Kaizen is Japans en betekent ongeveer "verandering ten goede". In Lean gaat het om continu verbeteren in kleine stappen. Niet één grote verandering per jaar, maar elke week veel kleine. En niet alleen de manager, maar iedereen: juist de mensen die het werk doen, zien waar het wringt.

Masaaki Imai maakte het begrip in het Westen bekend met zijn boek Kaizen. Het past bij het vijfde Lean-principe uit les 1: perfectie nastreven, steeds opnieuw verbeteren.

Kaizen als houding en het Kaizen-event

Je hoort Kaizen op twee manieren. Als houding: elke dag letten op wat beter kan en dat meteen klein aanpakken. En als Kaizen-event (ook kaizen blitz): een korte, intensieve verbeterworkshop van een paar dagen met een team op één proces. Een event kan veel opleveren, maar de dagelijkse houding houdt de verbetering in leven. In deze les gaat het vooral over de houding.

Gemba: ga kijken waar het werk gebeurt

Gemba is de plek waar het werk echt gebeurt. Bij het retourteam is dat de werkplek van Yusuf en Els en de retourtafel in het magazijn. Een gemba walk betekent: ga daar kijken en stel vragen. Je oordeelt niet vanuit een rapport.

Sanne loopt een ochtend mee met Yusuf. Ze ziet dat hij steeds opnieuw gegevens opzoekt in de gedeelde mailbox. Ze vraagt niet "waarom doe je dat?" maar "wat zou het makkelijker maken?". Het gaat om de werkwijze, niet om de persoon.

Het verbeterbord van het retourteam

Elke ochtend staat het team 10 minuten bij het verbeterbord. Iedereen mag een verbeterkaartje schrijven. Het bord heeft drie kolommen: Idee, Bezig en Klaar. Er mogen maar 2 kaartjes tegelijk bezig zijn, zodat dingen ook echt afkomen.

Het verbeterbord van het retourteam

Idee

Vaste plek voor de scanner

Bezig max 2

Standaardantwoord voor mailChecklist bij registreren

Klaar

Verplichte velden in het formulier

Verbeterbord: 10 minuten per ochtend

Zet een wekker op 10 minuten.

Zo pak je een Kaizen-idee aan

  1. Schrijf het idee op een kaartje. Eén probleem, één idee, in gewone woorden.
  2. Kies klein. Past het in een paar dagen? Dan kies je het.
  3. Test het met een PDCA-rondje. Meet vooraf en achteraf, zoals in les 4.
  4. Maak het af. Werkt het, dan schrijf je de nieuwe werkwijze op en schuift het kaartje naar Klaar.
  5. Pak het volgende. Zo blijft verbeteren gewoon werk.

Waarom kleine stappen werken

Een kleine verandering is snel te proberen en makkelijk terug te draaien. Gaat er iets mis, dan is de schade klein en leer je er direct van. Bovendien past een kleine verandering in een gewone werkdag: je hebt er geen apart project voor nodig. Heb je het over een groter probleem met een onbekende oorzaak, dan past een projectaanpak beter, zoals DMAIC in les 9.

De rol van de teamleider is ook anders. Sanne bedenkt niet alle verbeteringen zelf. Ze stelt vragen, ruimt hindernissen op en zorgt dat kaartjes niet blijven liggen. Yusuf en Els weten het beste waar het werk stroef loopt, dus hun ideeën krijgen voorrang.

Een tweede voorbeeld: een huisartsenpraktijk

De assistente merkt dat patiënten vaak bellen met dezelfde vraag, bijvoorbeeld over de openingstijden van het spreekuur. Ze schrijft een kaartje: "Veelgestelde vragen op het antwoordapparaat". Een week testen, tellen hoeveel telefoontjes over die vraag binnenkomen, en bijsturen. Klein, snel en bedacht door degene die het werk doet.

Valkuilen: ideeën verzamelen maar niets afmaken, zodat het bord vol staat en niemand er meer in gelooft. En de leidinggevende die alles beslist: dan voelt het team het niet als het eigen werk. Geef ruimte om kleine dingen zelf te proberen. Kijk bij tegenvallers naar het proces, niet naar wie het fout deed.

Probeer het zelf

Schrijf deze week twee verbeterkaartjes voor jouw eigen werk. Neem het kaartje over op papier of in Word. Test er één met een PDCA-rondje.

OnderdeelJouw kaartje
Wat gaat er mis of kost tijd? 
Mijn idee 
Wie doet mee? 
Hoe meet ik of het helpt? 
Datum klaar 

Onthoud

Check jezelf

Wat betekent gemba?

De plek waar het werk echt gebeurt. Een gemba walk is daar gaan kijken en vragen stellen.

Wat is het verschil tussen Kaizen als houding en een Kaizen-event?

De houding is elke dag kleine verbeteringen doen. Een event is een korte, intensieve workshop van enkele dagen op één proces.

Hoe hangen Kaizen en PDCA samen?

Elke kleine verbetering is een PDCA-rondje: plannen, doen, checken en bijsturen.

Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.

Deel via WhatsApp

LinkedIn Facebook E-mail

Veelgestelde vragen

Wat is Kaizen?

Kaizen is Japans voor ongeveer "verandering ten goede". In Lean betekent het continu verbeteren in kleine stappen, door iedereen, elke dag.

Wat is gemba?

Gemba is de plek waar het werk echt gebeurt. Een gemba walk is gaan kijken en vragen stellen op die plek, in plaats van oordelen op basis van rapporten.

Wat is een Kaizen-event?

Een Kaizen-event, ook kaizen blitz genoemd, is een korte, intensieve verbeterworkshop van enkele dagen met een team op één proces. Kaizen als houding is breder: het gaat om elke dag kleine verbeteringen.

Wat is het verschil tussen Kaizen en PDCA?

Kaizen is de houding om steeds te verbeteren. PDCA is de werkwijze waarmee je één verbetering test. Elke kleine Kaizen-verbetering is een PDCA-rondje.

Aangeraden door