Lean Six Sigma: les 2 van 10, De 8 verspillingen herkennen
De 8 verspillingen van Lean: zo herken je muda
De 8 verspillingen van Lean, in het Japans muda, zijn de acht manieren waarop tijd en moeite verloren gaan zonder dat de klant er iets aan heeft. Wie ze kent, ziet ze ook op kantoor en thuis. In deze les leer je ze herkennen met voorbeelden uit het retourteam van Koperpot.
Wat is muda?
Muda betekent verspilling. Lean verdeelt alles wat je doet in drie soorten: waarde toevoegend (de klant wil ervoor betalen of het geeft hem wat hij wil), niet waarde toevoegend maar nodig (bijvoorbeeld een verplichte controle) en verspilling. Kijk eerst waar Sanne tijd kwijtraakt.
Huidige situatie
Informatie formulier en mail in de gedeelde mailbox
Een aanvraag kost het team samen 14 minuten werk. Toch duurt het 4 werkdagen. Er wordt dus minder dan 1% van de tijd echt aan gewerkt. De rest is wachten. Dat is de grootste verspilling in dit proces.
De zeven verspillingen van Ohno en de achtste
Taiichi Ohno, de man achter het Toyota-productiesysteem, beschreef zeven verspillingen. Later is in de westerse literatuur een achtste toegevoegd: onbenut talent. Hieronder zie je alle acht, met een voorbeeld op kantoor en op de werkvloer.
| Verspilling | Op kantoor (Koperpot) | Op de werkvloer |
|---|---|---|
| Transport | Een dossier gaat van de gedeelde mailbox naar een andere map en weer terug. | Retourdozen worden door het hele magazijn gedragen. |
| Voorraad (Inventory) | Een stapel onbehandelde aanvragen in de mailbox. | Dozen met retourpannen staan dagen op de retourtafel. |
| Beweging (Motion) | Zoeken in mappen als "nieuw" en "nieuw2". | Naar de scanner aan de andere kant van de ruimte lopen. |
| Wachten (Waiting) | Een dossier wacht tot Els de stapel goedkeurt. | Wachten tot er weer labels zijn. |
| Overproductie | Een lang, uniek antwoord schrijven waar een standaardantwoord volstaat. | Meer labels printen dan er nodig zijn. |
| Overbewerking (Overprocessing) | Gegevens opnieuw bij de klant opvragen die al in de aanvraag staan. | Elke doos drie keer controleren. |
| Defecten (Defects) | Een dossier gaat terug naar de klant omdat het ordernummer ontbreekt. | Een pan krijgt het verkeerde label en moet opnieuw. |
| Onbenut talent (Skills) | Yusuf ziet elke dag wat misgaat, maar niemand vraagt hem om ideeën. | Een collega heeft een betere indeling van de tafel bedacht, maar niemand luistert. |
De ezelsbrug is TIMWOODS, de beginletters van de Engelse namen: Transport, Inventory, Motion, Waiting, Overproduction, Overprocessing, Defects, Skills. Er bestaan ook korte varianten, zoals TIMWOOD. In het Toyota-denken horen ook mura (ongelijkmatigheid) en muri (overbelasting) erbij.
Waarde toevoegend, nodig of verspilling?
Loop de vier stappen van Koperpot langs en vraag bij elke stap: wil de klant hier iets aan hebben?
- Label sturen: waarde toevoegend. Dit is precies wat de klant wil.
- Controleren: nodig, want zonder ordernummer weet het team niet om welke bestelling het gaat. Maar de klant betaalt er niet voor, dus kijk of het slimmer kan.
- Wachten op Els: verspilling. Het werk ligt stil en niemand werkt eraan.
- Gegevens opnieuw opvragen: verspilling. De informatie was er al.
Zo leer je kijken met de ogen van de klant. Alles wat de klant niet helpt, is een kandidaat om te verkleinen of te schrappen.
Welke verspilling is dit?
Oefen met de situaties hieronder. Kies het antwoord en lees meteen de uitleg.
Kies bij elke situatie een antwoord.
De retourtafel staat vol dozen die al dagen op controle wachten.
Antwoord
Voorraad. Er ligt werk opgestapeld dat nog niet verder kan. Dat is voorraad.
Yusuf loopt voor elk label naar de printer aan het eind van de gang.
Antwoord
Beweging. Onnodig lopen of zoeken is beweging. Een printer dichterbij lost het op.
Een aanvraag ligt twee dagen tot Els tijd heeft om hem goed te keuren.
Antwoord
Wachten. Het werk staat stil en niemand werkt eraan. Dat is wachten.
Het retourformulier vraagt het adres van de klant, en daarna vraagt een collega er nog eens naar.
Antwoord
Overbewerking. Dezelfde informatie twee keer opvragen is meer werk dan nodig.
Een dossier gaat terug naar de klant omdat de foto van de schade ontbreekt.
Antwoord
Defecten. Een fout die herstelwerk veroorzaakt is een defect.
Aanvragen gaan van de mailbox naar een tabblad, dan naar een andere map, en weer terug.
Antwoord
Transport. Werk dat onnodig van plek naar plek gaat is transport.
Het team print dagelijks extra labels uit voor het geval dat, en een deel gaat weg.
Antwoord
Overproductie. Meer maken dan nodig is overproductie.
Een nieuwe collega heeft een slimme checklist bedacht, maar niemand vraagt ernaar.
Antwoord
Onbenut talent. Kennis en ideeën van medewerkers blijven liggen. Dat is onbenut talent.
Een voorbeeld buiten Koperpot
Denk aan een gemeenteloket. Een inwoner vult een formulier in, een medewerker typt het over, en een collega controleert het opnieuw. Dat is overbewerking. De inwoner wacht in de rij: wachten. En het formulier gaat soms terug omdat een handtekening ontbreekt: een defect. Het loket is geen slecht loket. De werkwijze veroorzaakt de verspilling.
Thuis kan het ook. Je koopt elke week boodschappen, maar veel pakken staan al in de kast: voorraad. Je loopt drie keer heen en weer tussen keuken en bijkeuken: beweging. Kijk dus niet alleen naar een kantoor of fabriek. Waar werk stroomt, kan het ook blijven hangen.
Veelgemaakte fout
Denken dat verspilling betekent dat mensen te langzaam werken. De meeste verspilling zit in de werkwijze: wachten, zoeken en herstellen. Ook haal je niet alles weg: een verplichte controle is nodig, ook al voegt hij geen waarde toe voor de klant. Zoek eerst naar wachten en herhalen.
Probeer het zelf: een verspillingenjacht
Neem 30 minuten en loop mee met een proces dat jij kent. Kijk, vraag en noteer. Schrijf op wat je ziet, niet wie het deed. Neem dit werkblad over:
Verspillingenjacht: 30 minuten
Zet een wekker op 30 minuten.
| Wat zag ik? | Welke verspilling? | Hoe vaak of hoe lang? | Idee |
|---|---|---|---|
Met je lijst kun je in les 3 beginnen met opruimen en in les 6 het hele proces tekenen.
Onthoud
- Muda is Japans voor verspilling: tijd en moeite zonder waarde voor de klant.
- De zeven van Ohno: transport, voorraad, beweging, wachten, overproductie, overbewerking en defecten. De achtste is onbenut talent.
- TIMWOODS is de Engelse ezelsbrug voor de acht.
- Stappen zijn waarde toevoegend, nodig maar niet waarde toevoegend, of verspilling.
- Bij Koperpot wordt minder dan 1% van de tijd echt aan een aanvraag gewerkt; de rest is wachten.
Check jezelf
Wat is de achtste verspilling?
Onbenut talent: de kennis en ideeën van medewerkers niet gebruiken.
Een dossier ligt twee dagen te wachten op goedkeuring. Welke verspilling?
Wachten.
Is een verplichte controle altijd verspilling?
Nee. Zo'n controle is niet waarde toevoegend maar wel nodig. Je kijkt wel of hij slimmer kan.
Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de 8 verspillingen van Lean?
Transport, voorraad, beweging, wachten, overproductie, overbewerking en defecten (fouten en herstelwerk). Dat zijn de zeven verspillingen die Taiichi Ohno beschreef. Later is in de westerse literatuur een achtste toegevoegd: onbenut talent, het niet gebruiken van de kennis en ideeën van medewerkers.
Wat betekent muda?
Muda is Japans voor verspilling. In Lean bedoelen we daarmee alles wat tijd, geld of moeite kost zonder dat de klant er iets aan heeft.
Wat is TIMWOODS?
TIMWOODS is een Engelse ezelsbrug voor de verspillingen: Transport, Inventory, Motion, Waiting, Overproduction, Overprocessing, Defects en Skills. Er bestaan ook varianten, zoals TIMWOOD of DOWNTIME.
Is een stap die geen waarde toevoegt altijd verspilling?
Nee. Sommige stappen voegen geen waarde toe voor de klant, maar zijn wel nodig, bijvoorbeeld een controle die verplicht is. Die haal je niet zomaar weg. Je kijkt wel of ze slimmer kunnen.