Lean Six Sigma: les 4 van 10, De PDCA-cyclus

PDCA-cyclus: Plan, Do, Check, Act in vier stappen

De PDCA-cyclus is een eenvoudige manier om een verbetering eerst klein te testen, voordat je haar overal invoert. Je plant, je doet, je controleert en je stuurt bij. In deze les leer je de vier stappen en zie je hoe Sanne van het retourteam een kleine verandering test met een meting vooraf en achteraf.

De vier stappen Plan, Do, Check en Act als een draaiende cirkel, met bij Check een meting voor en na de verandering.

Wat is de PDCA-cyclus?

Sanne weet uit les 1 dat 1 op de 5 dossiers terug moet naar de klant. Ze heeft een idee: maak het ordernummer en een foto bij schade verplicht in het retourformulier. Maar ze weet niet zeker of dat werkt. Dus voert ze het niet meteen overal in. Ze test het eerst en meet wat er gebeurt.

Dat is PDCA: Plan, Do, Check, Act. De cyclus gaat terug op het werk van Walter Shewhart en werd bekend door W. Edwards Deming, daarom heet hij ook wel de Deming-cirkel. Deming zei later liever PDSA, met Study (bestuderen) in plaats van Check, om te benadrukken dat je leert van de uitkomst.

De PDCA-cyclus
  1. 1PlanWat ga je proberen en hoe meet je het?
  2. 2DoProbeer het klein en kort
  3. 3CheckMeet en vergelijk met de nulmeting
  4. 4ActInvoeren, aanpassen of opnieuw

en dan weer opnieuw bij stap 1

De vier stappen en de vragen erbij

  1. Plan. Wat is het probleem? Wat ga je veranderen? Wat verwacht je? Hoe meet je dat, en wat is de nulmeting: de stand van zaken voordat je iets verandert?
  2. Do. Voer de verandering uit, klein en kort. Schrijf op wat je ziet, ook de verrassingen.
  3. Check. Meet opnieuw met hetzelfde meetpunt. Vergelijk met de nulmeting en met je verwachting. Wat is er gebeurd, en waarom?
  4. Act. Werkt het? Dan voer je het in en leg je het vast. Werkt het half? Dan pas je het aan. Werkt het niet? Dan laat je het los en probeer je iets anders. Daarna volgt vaak een nieuwe ronde.

Het meetpunt is het ene getal waaraan je ziet of het beter wordt. Zonder nulmeting kun je achteraf niet zeggen of er iets veranderd is.

De PDCA-test van Koperpot

Het bedrijf, de mensen en alle getallen zijn bedacht als lesvoorbeeld. Zo werkt Sanne de vier stappen uit.

StapWat Sanne doet
PlanOrdernummer en foto bij schade worden verplichte velden in het retourformulier. Test van 2 weken. Meetpunt: het deel van de dossiers dat terug moet naar de klant. Nulmeting: 20% (1 op 5).
DoTwee weken werken met het aangepaste formulier. Yusuf en Els noteren wat opvalt.
CheckSanne telt opnieuw: 8% gaat nog terug. De overgebleven redenen zijn vooral mailaanvragen en een verkeerd adres.
ActDe verplichte velden blijven. Mailaanvragen krijgen een standaardantwoord met de link naar het formulier. Voor het adres volgt een nieuwe PDCA-ronde.

Let op wat Sanne doet in de Check: ze vergelijkt 8% met 20%, en ze kijkt ook naar de redenen die overblijven. Daar komt de volgende ronde uit. Zo wordt PDCA een cyclus en geen eenmalige actie.

Een tweede voorbeeld: de wachtrij bij een gemeenteloket

Een loket merkt dat veel mensen zonder afspraak komen en lang wachten. Plan: een week lang een bordje bij de ingang met de vraag om vooraf een afspraak te maken; meetpunt is de wachttijd die het personeel noteert. Do: een week lang het bordje en de notities. Check: vergelijk de wachttijd met de week ervoor. Act: beter? Dan blijft het bordje en kijkt men wat nog meer helpt. Hetzelfde kan thuis: probeer een week lang een vaste plek voor je sleutels en tel hoe vaak je ze zoekt.

PDCA en DMAIC

PDCA is niet hetzelfde als DMAIC. PDCA is een korte testcyclus voor een verbetering waarvan je de richting al kent. DMAIC is een projectaanpak voor een groter probleem waarvan de oorzaak nog onbekend is; je gebruikt PDCA vaak binnen de fase Improve. Meer daarover vind je in les 9. Ook Kaizen (les 5) draait op PDCA: elke kleine verbetering is een PDCA-rondje.

Veelgemaakte fouten: alleen Plan en Do doen en de Check overslaan; geen nulmeting, zodat je het resultaat niet kunt vergelijken; te veel tegelijk veranderen, waardoor je niet weet wat werkte; en na de Check niets besluiten, zodat Act ontbreekt. Zoek bij tegenvallers de oorzaak in de werkwijze, niet bij een persoon.

Probeer het zelf

Kies een kleine verbetering op je werk of thuis. Vul dit werkblad in op papier, in Word of in Excel. Houd de test klein en kort.

OnderdeelJouw antwoord
Probleem 
Wat ga ik veranderen? 
Meetpunt en nulmeting 
Hoe lang test ik? 
Check: wat meet ik achteraf? 
Act: invoeren, aanpassen of opnieuw? 

Onthoud

Check jezelf

Waarom meet je al in de Plan-stap?

Voor de nulmeting. Zonder meting vooraf kun je na de test niet zeggen of het beter is geworden.

Wat deed Sanne in de Act-stap?

Ze hield de verplichte velden, voerde een standaardantwoord voor mailaanvragen in en startte een nieuwe ronde voor het verkeerde adres.

Wat is het verschil tussen PDCA en DMAIC?

PDCA is een korte testcyclus voor één verbetering. DMAIC is een projectaanpak voor een groter probleem met een onbekende oorzaak.

Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.

Deel via WhatsApp

LinkedIn Facebook E-mail

Veelgestelde vragen

Wat is de PDCA-cyclus?

De PDCA-cyclus is een manier om een verbetering klein te testen. Je maakt een plan (Plan), voert het uit (Do), kijkt wat het opleverde (Check) en besluit wat je ermee doet (Act). Daarna begin je zo nodig opnieuw.

Wat betekent PDCA?

PDCA staat voor Plan, Do, Check, Act. In het Nederlands: plannen, doen, controleren en bijsturen of invoeren.

Wat is het verschil tussen PDCA en PDSA?

Het is dezelfde cyclus. Bij PDSA staat de S voor Study, bestuderen. W. Edwards Deming gaf daar later de voorkeur aan, omdat je vooral wilt leren van de uitkomst.

Wat is het verschil tussen PDCA en DMAIC?

PDCA is een korte testcyclus voor één verbetering. DMAIC is een projectaanpak voor een groter probleem waarvan de oorzaak nog onbekend is. Je leest meer over DMAIC in les 9.

Aangeraden door