Lean Six Sigma: les 1 van 10, Wat is Lean Six Sigma?
Wat is Lean Six Sigma? Uitleg voor beginners
Lean Six Sigma is een manier om werk slimmer te organiseren, met minder wachten en minder fouten. Je kijkt hoe werk door een proces loopt, haalt weg wat tijd kost zonder dat de klant er iets aan heeft, en meet of het echt beter wordt. In deze eerste les leer je wat Lean Six Sigma is en hoe deze cursus werkt.
Een herkenbaar probleem: de retouraanvraag
Webwinkel Koperpot verkoopt keukenspullen: pannen, messen en schalen. Het retourteam handelt ongeveer 300 retouraanvragen per week af. Op de site belooft Koperpot een retourlabel binnen 1 werkdag. Maar klanten wachten gemiddeld 4 werkdagen. Aanvragen blijven liggen, medewerkers vragen gegevens opnieuw op en 1 op de 5 dossiers gaat terug naar de klant, omdat er iets ontbreekt.
Teamleider Sanne wil dit oplossen. In haar team werken Yusuf (medewerker) en Els (senior, zij keurt aanvragen goed). Koperpot, de mensen en alle getallen in deze cursus zijn bedacht als lesvoorbeeld. Sanne kan zeggen: "Iedereen moet harder werken." Maar het probleem zit in de werkwijze, niet in de mensen. Lean Six Sigma geeft haar betere vragen.
Lean: klantwaarde, verspilling en flow
Lean (Engels voor "slank") komt uit het Toyota-productiesysteem, bedacht in de autoindustrie door onder anderen Taiichi Ohno. Het woord werd bekend door onderzoek van MIT naar de autoindustrie en het boek The Machine That Changed the World. De vijf principes komen uit het boek Lean Thinking van James Womack en Daniel Jones. Lean draait om drie ideeën:
- Klantwaarde: wat de klant van het werk wil hebben. Bij Koperpot: snel een retourlabel.
- Verspilling: alles wat tijd of moeite kost zonder dat de klant er iets aan heeft, zoals wachten of werk opnieuw doen.
- Flow: werk dat rustig doorstroomt in plaats van te blijven liggen.
- 1Waarde bepalenWat wil de klant?
- 2WaardestroomHoe loopt het werk?
- 3FlowLaat het doorstromen
- 4PullPas maken bij vraag
- 5PerfectieBlijf verbeteren
Voor Sanne betekent dit: begin bij wat de klant wil (snel een label), kijk hoe een aanvraag nu door het team loopt, en zoek waar het werk stilstaat.
Six Sigma: minder fouten, minder variatie
Six Sigma ontstond bij Motorola. Het draait om fouten en om variatie: hoe sterk uitkomsten van elkaar verschillen. Het sleutelwoord is meten: je beslist op gegevens, niet op gevoel. Sigma is een Griekse letter die statistici gebruiken voor spreiding. Je hoeft er geen formules voor te leren; in les 9 kijk je er rustig naar.
Een voorbeeld. Twee teams doen er gemiddeld 4 werkdagen over om een retourlabel te sturen. De afspraak met de klant is maximaal 5 werkdagen.
Team Ochtend gemiddeld 4 werkdagen, van 3 tot 5 0 van 10 boven de grens
Team Middag gemiddeld 4 werkdagen, van 1 tot 8 4 van 10 boven de grens
In werkdagen. Bedacht voorbeeld: 10 aanvragen per team.
Het gemiddelde is gelijk, maar bij Team Middag duurt 4 van de 10 aanvragen te lang. Een klant merkt niet het gemiddelde. Een klant merkt zijn eigen aanvraag. Daarom kijkt Six Sigma naar het gemiddelde én naar de spreiding.
Waarom Lean en Six Sigma samen?
Lean Six Sigma combineert de twee. Lean zorgt voor snelheid en minder verspilling. Six Sigma zorgt voor minder fouten en minder variatie. Bij Koperpot zie je allebei: aanvragen wachten (Lean) en 1 op de 5 dossiers gaat terug (Six Sigma). Wie alleen aan snelheid werkt, maakt fouten sneller. Wie alleen fouten bestrijdt, laat het werk nog steeds liggen.
Wat Lean Six Sigma niet is
Het is geen bezuinigingstruc en geen zoektocht naar een schuldige. Je kijkt naar de werkwijze, niet naar wie het fout deed. Yusuf is niet het probleem; het retourformulier en de manier van werken zijn dat misschien wel.
Yellow belt, green belt en black belt
Je hoort vaak over belts. De namen komen uit judo en karate. Opleiders en examenorganisaties gebruiken ze als niveaus: White, Yellow, Green, Black en Master Black Belt. Meestal gaat het zo:
- Yellow Belt: basiskennis en meewerken in projecten.
- Green Belt: zelf kleinere projecten leiden naast je eigen werk.
- Black Belt: grotere projecten leiden en anderen coachen, vaak voltijds.
- Master Black Belt: opleiden en programma's aansturen.
Er is geen centrale instantie. Elke aanbieder stelt eigen eisen, examens en soms projecteisen. Vergelijk dus goed als je later een belt-opleiding overweegt.
Wat je van deze cursus krijgt
Dit is een kennismaking: je leert de tools begrijpen en oefent ermee. Het bewijs van deelname dat je aan het eind kunt bestellen, is geen belt, geen diploma en geen erkende beroepscertificering. Het laat zien dat je de cursus hebt gevolgd.
Zo loopt deze cursus
Je volgt Sanne en haar team door vijf stappen. Elke les eindigt met een werkblad dat je op je eigen werk toepast.
- 1Verspilling zienLes 2 en 3
- 2Kleine stappen testenLes 4 en 5
- 3Het proces tekenenLes 6
- 4Oorzaken onderzoekenLes 7 en 8
- 5Aanpakken en borgenLes 9 en 10
Je start met de 8 verspillingen en de 5S-methode. Daarna leer je een verbetering testen met de PDCA-cyclus. Je sluit af met DMAIC en je eigen verbeterplan.
Probeer het zelf
Kies één proces op je werk of thuis, bijvoorbeeld het afhandelen van post of het plannen van een afspraak. Vul het werkblad in op papier of in Word.
| Vraag | Jouw antwoord |
|---|---|
| Wie is de klant van dit proces? | |
| Wat wil die klant als resultaat? | |
| Waar blijft werk liggen of wacht het? (Lean) | |
| Waar gaan fouten of herstelwerk voor? (Six Sigma) | |
| Wat zou je kunnen tellen of meten? |
Onthoud
- Lean haalt verspilling en wachttijd weg; Six Sigma verkleint fouten en variatie.
- De vijf principes van Lean: waarde bepalen, waardestroom, flow, pull en perfectie.
- Variatie: een gelijk gemiddelde kan toch heel verschillende uitkomsten verbergen.
- Belts zijn niveaus van opleiders; er is geen centrale instantie.
- Het probleem zit meestal in de werkwijze, niet in mensen. Het certificaat is een bewijs van deelname, geen belt.
Check jezelf
Waar kijkt Lean vooral naar, en waar Six Sigma?
Lean kijkt naar verspilling en wachttijd. Six Sigma kijkt naar fouten en variatie.
Twee teams hebben hetzelfde gemiddelde. Waarom kan het toch verschillen?
Omdat de uitkomsten bij het ene team veel verder uit elkaar kunnen liggen, zodat meer klanten te lang wachten.
Is het bewijs van deelname van deze cursus een Yellow Belt?
Nee. Het is een bewijs van deelname, geen belt, diploma of erkende certificering.
Ken je iemand die dit ook kan gebruiken? Deel de cursus.
Veelgestelde vragen
Wat is Lean Six Sigma in gewone woorden?
Lean Six Sigma is een manier om werk slimmer te organiseren. Lean haalt verspilling en wachttijd weg. Six Sigma zorgt voor minder fouten en minder verschil in uitkomsten, door te meten. Samen helpen ze je om een proces stap voor stap te verbeteren.
Wat is het verschil tussen Lean en Six Sigma?
Lean kijkt vooral naar snelheid: wat kost tijd en moeite zonder dat de klant er iets aan heeft? Six Sigma kijkt vooral naar fouten en variatie: hoe vaak gaat het mis en hoe sterk wisselen de uitkomsten? Lean Six Sigma combineert die twee.
Wat is een yellow belt of green belt?
Een belt is een niveau dat opleiders en examenorganisaties gebruiken, ontleend aan judo en karate. Een yellow belt gaat meestal over basiskennis en meewerken in projecten, een green belt over zelf kleinere projecten leiden. Er is geen centrale instantie, dus elke aanbieder stelt eigen eisen.
Is Lean Six Sigma alleen voor fabrieken?
Nee. Het komt uit de industrie, maar de ideeën werken ook op kantoor, in de zorg, bij een klantenservice, een gemeente of een magazijn. Overal waar werk door stappen heen loopt, kun je verspilling en fouten zoeken.