Leidinggeven: les 9 van 9, Belbin teamrollen
Belbin teamrollen: de negen rollen in een team
Waarom werkt het ene team soepel en het andere niet, terwijl iedereen slim en gemotiveerd is? Volgens Meredith Belbin heeft dat te maken met de mix van gedrag in het team. In deze laatste les leer je de negen Belbin teamrollen kennen en hoe je ze gebruikt bij leidinggeven.
Wat zijn teamrollen?
Meredith Belbin was een Britse onderzoeker die aan Henley Management College naar teams keek. Hij zag dat succesvolle teams een mix van gedrag hadden. Hij beschreef eerst acht teamrollen, later kwam er een negende bij: de Specialist. Een teamrol is volgens Belbin een manier waarop iemand zich gedraagt in een team. Het gaat dus om gedrag en niet om karakter. Elke rol heeft sterke punten, en ook "toelaatbare zwakke punten": de keerzijde die erbij hoort. Een voorbeeld: iemand met veel creatieve ideeën kan ook vergeetachtig zijn.
Belangrijk: dit is een uitleg van het idee in onze eigen woorden. Het is niet de officiële test of training van Belbin.
De negen Belbin teamrollen in drie groepen
| Rol | Wat brengt deze rol? |
|---|---|
| Brononderzoeker | Enthousiast, legt contact en ziet kansen buiten het team |
| Groepswerker | Werkt graag samen, voelt aan wat er speelt en voorkomt wrijving |
| Coördinator | Verduidelijkt doelen, verdeelt taken en benut de kwaliteiten van anderen (vroeger Voorzitter genoemd) |
| Plant | Creatief, bedenkt originele ideeën en lost moeilijke problemen op |
| Monitor | Nuchter en kritisch, weegt alle opties af |
| Specialist | Heeft diepe kennis van één vakgebied |
| Vormer | Gedreven, daagt uit en zorgt dat dingen gebeuren |
| Bedrijfsman | Praktisch en betrouwbaar, zet plannen om in uitvoering (ook Uitvoerder genoemd) |
| Zorgdrager | Let op kwaliteit en ziet fouten voordat ze ontstaan (ook Afronder genoemd) |
De Nederlandse namen verschillen per bron. Dat is niet erg: het gaat om het idee. Ook de indeling in groepen verschilt soms, sommige bronnen gebruiken vier groepen.
Hoe gebruik je teamrollen als leidinggevende?
- Kijk naar de mix. Een team met alleen ideeënmakers maakt weinig af. Een team met alleen afmakers verandert weinig. Belbin vond een mix van gedrag het beste.
- Niet iedereen hoeft alles te zijn. Volgens Belbin hoeven niet alle negen rollen aanwezig te zijn. Wat nodig is, hangt af van het doel. De meeste mensen zijn sterk in twee of drie rollen.
- Wees mild over de keerzijde. De zwakke punten horen bij de sterke. Iemand die direct is, drijft het team vooruit maar kan anderen op de tenen trappen.
- Gebruik het als gesprek. Vraag je team: wat doe jij graag in een team en wat juist niet?
Let op: er is kritiek op het model. Onderzoekers vonden onder meer dat de rollen elkaar overlappen en dat ze niet altijd scherp te meten zijn. Plak daarom geen vast etiket op mensen. Gebruik de rollen om te praten, niet om te beoordelen. De officiële test is een product van Belbin zelf en geen onderdeel van deze cursus.
Sanne kijkt naar haar team
Sanne denkt na over haar zes teamleden. Dennis zit vol ideeën en lijkt op een Plant. Lotte controleert alles twee keer: dat lijkt op een Zorgdrager. Pieter zet dingen praktisch om, zoals een Bedrijfsman. Mila stuwt het team vooruit en lijkt op een Vormer. Het team heeft weinig mensen die buiten het team contacten leggen. Sanne beslist te vragen of Aisha, die nieuwsgierig is, dat samen met haar wil proberen. Dit zijn aannames. Ze checkt ze door het te vragen. Zo sluit deze les aan bij wat je leerde over teamontwikkeling en delegeren: je geeft mensen taken die bij hun sterke kanten passen. Wil je terug naar het begin? Dat is les 1.
Probeer het zelf
- Schrijf de namen van je teamleden (of collega's) onder elkaar.
- Kies bij elk de rol uit de tabel waarvan je denkt dat die het beste past. Zet er een vraagteken bij: het is een gok.
- Welke rollen ontbreken of komen heel vaak voor?
- Vraag het aan één teamlid: "Welke rol doe jij graag in een team?" en vergelijk met je gok.
Onthoud
- Meredith Belbin beschreef negen teamrollen: eerst acht, later kwam de Specialist erbij.
- De rollen staan in drie groepen: sociaal, denken en taak.
- Het gaat om gedrag in een team, niet om karakter.
- Elke rol heeft sterke punten en toelaatbare zwakke punten.
- Er is kritiek: gebruik het model als gespreksstarter.
Check jezelf
Wie bedacht de teamrollen?
Meredith Belbin.
In welke drie groepen vallen de rollen?
Sociale rollen, denkrollen en taakrollen.
Wat is een toelaatbaar zwak punt?
De keerzijde die bij een sterk punt hoort, bijvoorbeeld een creatieve Plant die vergeetachtig kan zijn.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de Belbin teamrollen?
Meredith Belbin beschreef negen rollen die mensen in een team kunnen spelen, in drie groepen: sociale rollen, denkrollen en taakrollen. Zijn idee is dat een team beter werkt met een mix van gedrag.
Welke teamrollen zijn er?
Brononderzoeker, Groepswerker en Coördinator (sociaal), Plant, Monitor en Specialist (denken), Vormer, Bedrijfsman en Zorgdrager (taak). Sommige bronnen gebruiken andere Nederlandse namen, zoals Uitvoerder en Afronder.
Zijn Belbin teamrollen een persoonlijkheidstest?
Nee. De rollen gaan volgens Belbin over gedrag in een team, niet over persoonlijkheid. Meestal ben je sterk in twee of drie rollen, en je gedrag kan veranderen.
Is het Belbin model wetenschappelijk bewezen?
Er is ook kritiek. Onderzoekers vonden dat de rollen elkaar overlappen en dat de indeling niet altijd scherp te meten is. Gebruik het als gespreksstarter in je team en niet als een vaststaand oordeel over mensen.