Leidinggeven: les 8 van 9, Teamontwikkeling volgens Tuckman
De fasen van Tuckman: zo verloopt teamontwikkeling
Sinds Sanne teamleider is, voelt haar team anders. Sommigen zijn voorzichtig, anderen botsen. Dat is normaal. Een team ontwikkelt zich in fasen. In deze les leer je de bekende fasen van Tuckman en wat je in elke fase als leidinggevende kunt doen.
Wat is Tuckman?
Bruce Tuckman, een Amerikaanse psycholoog, beschreef in 1965 hoe groepen zich ontwikkelen. Zijn model telde eerst vier fasen. In 1977 voegde hij samen met Mary Ann Jensen een vijfde toe. De fasen hebben Engelse namen, die je overal tegenkomt. In de les over leidinggeven voor beginners las je al dat een leider vooral zorgt dat een groep samen resultaat bereikt. Tuckman laat zien wat er onderweg in de groep gebeurt.
De fasen van teamontwikkeling
- 1FormingKennismaken en aftasten
- 2StormingBotsen en rollen uitzoeken
- 3NormingAfspraken maken, samenwerken
- 4PerformingSamen naar het doel
- 5AdjourningAfronden en afscheid nemen
- Forming (vormen): het team leert elkaar kennen. Mensen zijn gemotiveerd maar weten nog weinig en zijn vooral met zichzelf bezig.
- Storming (stormen): de groep zoekt uit wie wat doet en wie beslist. Er kan spanning en conflict komen over rollen, status en meningen.
- Norming (normeren): de botsingen worden opgelost. Er komt vertrouwen en samenwerking, en mensen nemen verantwoordelijkheid voor het gezamenlijke doel.
- Performing (presteren): afspraken en rollen staan. Het team richt zich op het doel, is bekwaam en kan veel zelf beslissen.
- Adjourning (afronden): het doel is bereikt en het team gaat uit elkaar. Mensen kunnen dan gemengde gevoelens hebben.
Let op: de fasen volgen niet altijd netjes op elkaar. Teams kunnen terugvallen naar een eerdere fase, bijvoorbeeld als er iemand bijkomt of een leider wisselt. Zie het model als een kijkhulp en niet als een tijdschema. Er staat ook geen vaste duur per fase in.
Wat doe je als leidinggevende in elke fase?
| Fase | Wat kun je doen? |
|---|---|
| Forming | Duidelijkheid geven over doel, rollen en regels. Mensen laten kennismaken. |
| Storming | Spanning niet ontkennen. Laat meningen horen, help bij afspraken over wie wat beslist. |
| Norming | Afspraken bevestigen en vertrouwen opbouwen. Meer verantwoordelijkheid geven. |
| Performing | Ruimte laten, obstakels weghalen en erkenning geven. |
| Adjourning | Terugkijken op wat gelukt is en het team bedanken en netjes afsluiten. |
Merk op dat dit past bij wat je eerder leerde: bij weinig ervaring in de groep stuur je meer (situationeel leidinggeven), en bij een zelfstandig team delegeer je meer. Dit is een vuistregel en geen regel.
Sanne ziet haar team in storming
Voor Sanne was Pieter altijd de collega die het team op sleeptouw nam. Nu zij teamleider is, merkt ze spanning: Pieter en Mila botsen over wie de planning mag bepalen. Dennis komt met nieuwe ideeën maar niemand pakt ze op. Sanne ziet dit als storming. Ze bespreekt in het teamoverleg wie waar over beslist en spreekt af dat Mila de planning maakt en Pieter meekijkt. Na een paar weken is het rustiger. Een nieuwe collega kan weer een stapje terug betekenen, dus Sanne let daar op.
Tip: storming is niet per se slecht. Het hoort volgens Tuckman bij het groeien naar samenwerken. Maar negeer het ook niet: bespreek de spanning en maak afspraken. Hoe je dat gesprek voert, leer je in de les over het functioneringsgesprek. Wie er in het team zitten en wat ze brengen, ontdek je in les 9.
Probeer het zelf
- Denk aan een team waar je in zit, of in zat.
- Schrijf op in welke fase dat team nu zit en waaraan je dat ziet.
- Kijk in de tabel wat een leidinggevende dan kan doen.
- Kies één actie voor deze week, bijvoorbeeld een afspraak over wie waar over beslist.
Onthoud
- Tuckman beschreef in 1965 vier fasen: forming, storming, norming en performing.
- In 1977 kwam met Mary Ann Jensen adjourning erbij.
- De fasen lopen niet altijd netjes: teams kunnen terugvallen.
- Je rol als leidinggevende past zich aan de fase aan.
Check jezelf
In welke volgorde staan de eerste vier fasen van Tuckman?
Forming, storming, norming, performing.
Wat gebeurt er in de storming-fase?
De groep zoekt uit wie wat doet en wie beslist. Er kan spanning en conflict komen.
Kan een team terugvallen naar een eerdere fase?
Ja, bijvoorbeeld als er iemand bijkomt of een leider wisselt.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de fasen van Tuckman?
Bruce Tuckman beschreef in 1965 vier fasen van groepsontwikkeling: forming, storming, norming en performing. In 1977 voegde hij samen met Mary Ann Jensen een vijfde toe: adjourning.
Wat gebeurt er in de storming-fase?
In de storming-fase gaat de groep uitzoeken wie wat doet en wie waar over beslist. Er kan spanning ontstaan, bijvoorbeeld over rollen en macht. Dat hoort bij de ontwikkeling.
Doorloopt elk team alle fasen netjes op volgorde?
Nee. Teams kunnen terugvallen naar een eerdere fase, bijvoorbeeld als er iemand bijkomt of de opdracht verandert. Zie het model als een handig kader en niet als een vaste route.
Wat is teamontwikkeling?
Teamontwikkeling is het proces waarin een groep mensen een team wordt dat goed samenwerkt. Het model van Tuckman beschrijft dat in fasen.