Leidinggeven: les 5 van 9, Intrinsieke motivatie
Intrinsieke motivatie: zo motiveer je medewerkers
Waarom gaat de ene collega vol energie aan de slag en blijft de ander hangen? Je kunt mensen niet motiveren door een knop om te zetten. Je kunt wel zorgen dat het werk past bij wat mensen drijft. In deze les leer je wat intrinsieke motivatie is en kijk je naar drie bekende ideeën: Deci en Ryan, Maslow en Herzberg.
Wat is intrinsieke motivatie?
Intrinsieke motivatie betekent dat je iets doet omdat het werk zelf je aanspreekt: het is interessant, leuk of bevredigend. Extrinsieke motivatie komt van buiten: je doet iets voor een beloning of om straf te voorkomen. Beide bestaan op het werk. Voor je team is het fijn als er genoeg echte interesse in het werk zit.
Een voorbeeld uit ons bedachte team: Dennis denkt graag mee over verbeteringen aan de website. Hij doet dat uit zichzelf, zonder dat iemand er iets voor biedt. Dat is intrinsieke motivatie. Mila werkt hard tijdens de drukke weken omdat er een extra vrije dag tegenover staat. Dat is extrinsieke motivatie. Allebei kunnen werken, maar je kunt ze niet allebei op dezelfde manier aanspreken. Daarom is het slim om te vragen wat iemand zelf belangrijk vindt, in plaats van te raden. Controleer ook of je niet te veel stuurt, want dat kan de eigen drive van mensen dempen.
De drie basisbehoeften van Deci en Ryan
De psychologen Edward Deci en Richard Ryan ontwikkelden de zelfdeterminatietheorie. Volgens die theorie hebben mensen drie basisbehoeften. Zijn die gedekt, dan zijn mensen meer uit zichzelf gemotiveerd. Controlerend leidinggeven werkt dat volgens de theorie juist tegen.
Wat kun je als leidinggevende hiermee? Geef ruimte om zelf te kiezen (autonomie). Laat iemand merken dat hij iets goed doet en geef kansen om te leren (competentie). Zorg voor een teamsfeer waarin mensen zich thuis voelen (verbondenheid). Zie je dat Sanne dit al doet? Door Pieter de retouren te geven (les 4) geeft ze hem ruimte en vertrouwen.
De piramide van Maslow
De Amerikaan Abraham Maslow schreef in 1943 over vijf soorten behoeften van mensen. De bekende Maslow piramide is niet van Maslow zelf: de tekening is later door een ander gemaakt. Maslow zelf liet de behoeften op elkaar volgen. Eerst kom je aan de basis toe, daarna aan de hogere.
- 1LichamelijkEten, slapen, rust
- 2VeiligheidZekerheid en stabiliteit
- 3Erbij horenLiefde en vriendschap
- 4WaarderingErkenning en respect
- 5ZelfontplooiingJe talenten gebruiken
Het idee is handig om te onthouden dat mensen verschillende dingen nodig hebben. Er is ook kritiek: er is weinig bewijs voor de strakke volgorde en het idee komt uit een westerse blik. Gebruik het als gespreksstarter, niet als wet. Maslow zelf voegde later nog meer behoeften toe, zoals nieuwsgierigheid.
Motivatoren en hygiënefactoren van Herzberg
Frederick Herzberg kwam in 1959 met de tweefactorentheorie. Hij stelde dat tevredenheid en ontevredenheid twee aparte schalen zijn.
- Motivatoren zorgen voor tevredenheid: succes boeken, erkenning, uitdagend werk, verantwoordelijkheid en kansen om te groeien.
- Hygiënefactoren voorkomen ontevredenheid maar motiveren niet: werkomstandigheden, bedrijfsbeleid, onderlinge verhoudingen en werkzekerheid.
Dus: zijn de randvoorwaarden niet op orde, dan baalt iemand. Zijn ze wel op orde, dan is hij nog niet meteen gemotiveerd. Ook hier is kritiek: het onderscheid zou deels komen door de manier waarop Herzberg onderzocht. Afspraken over beloning en contract bespreek je met je HR-afdeling.
Tip: de drie ideeën wijzen allemaal dezelfde kant op. Kijk wat iemand echt nodig heeft en vraag het. Een gesprek zoals in les 6 helpt daarbij.
Probeer het zelf
- Kies één teamlid, of denk aan jezelf.
- Schrijf bij autonomie, competentie en verbondenheid op: gaat dit goed, matig of slecht?
- Kies de behoefte die het zwakst is.
- Bedenk één kleine actie, bijvoorbeeld een taak zelf laten kiezen, een compliment geven of samen koffie drinken. Doe het deze week.
Onthoud
- Intrinsieke motivatie komt uit het werk zelf, extrinsieke van buiten.
- Deci en Ryan noemen drie basisbehoeften: autonomie, competentie en verbondenheid.
- Maslow beschreef vijf behoeften. De piramide-tekening kwam later van een ander.
- Herzberg onderscheidt motivatoren en hygiënefactoren.
- Alle drie zijn denkhulpen met kritiek, geen wetten.
Check jezelf
Wat zijn de drie basisbehoeften van Deci en Ryan?
Autonomie, competentie en verbondenheid.
Heeft Maslow zelf de piramide getekend?
Nee. De piramide-tekening is later door een ander gemaakt.
Wat is een voorbeeld van een motivator volgens Herzberg?
Erkenning, uitdagend werk, verantwoordelijkheid of kansen om te groeien.
Veelgestelde vragen
Wat is intrinsieke motivatie?
Intrinsieke motivatie betekent dat je iets doet omdat je het zelf interessant of bevredigend vindt. Bij extrinsieke motivatie doe je het voor iets van buiten, zoals een beloning.
Hoe motiveer je medewerkers?
Kijk wat iemand nodig heeft: ruimte om zelf te kiezen, het gevoel dat hij of zij het kan en een goede band met collega's. Dat zijn de drie basisbehoeften uit de zelfdeterminatietheorie.
Wat is de piramide van Maslow?
Maslow beschreef in 1943 vijf soorten behoeften van mensen. De bekende piramide-tekening is niet van Maslow zelf maar is later gemaakt. De strikte volgorde krijgt ook kritiek.
Wat is het verschil tussen motivatoren en hygiënefactoren?
Volgens Frederick Herzberg zorgen motivatoren (zoals erkenning en uitdagend werk) voor tevredenheid, terwijl hygiënefactoren (zoals werkomstandigheden) vooral ontevredenheid voorkomen. Het onderscheid krijgt ook kritiek.